Beschreibung ausdrucken  Permalink: https://manuscripta.at/?ID=39640 
Fiecht-St. Georgenberg, Benediktinerstift, Hs. 16 (Ms. 130)
SERMONES
Papier   I, 154, III*   210×155   Entstehungsort unbestimmt, 1454-1456
Literatur zur Handschrift (Anzahl: 1)

Lagen: (I–1)I (Vorsatzbl., 20. Jh.) + VI12 + (VI–3)21 + VI36(33) + (VI–8)40(37) + (VI–2)60(47) + VI72(59) + VI84(71) + VI96(83) + VI108(95) + (VI–1)119(106) + VI132(118) + VII146(132) + VI158(144) + (VI–2)168(154) + III* (Briefumschlag, 18. Jh.) + (I–1)III* (Nachsatzbl., 20. Jh.).
Mehrere Lagen locker. Gegenblatt zu Bl. I und III* als VDS bzw. HDS angeklebt. Zwischen Bl. 12 und 13 Papierfalz, möglicherweise zum ursprünglichen Spiegelblatt gehörig. Gegenblätter fehlen zu Bl. 13–15, 37–40, 59, 60, 109, 159, 160. Nach Bl. 40 zwei Doppelblätter (innere Doppelbl. der vierten Lage) herausgeschnitten. Herausgeschnittene Blätter in der zeitgenössischen Foliierung berücksichtigt, trotz Fehlstellen kein Textverlust. Nach Bl. 168 eingebundener Briefumschlag (18. Jh.) mit Adresse. Pergamentfälze zur Verstärkung der Lagenmitte. Zeitgenössische Foliierung in arabischen Zahlen in der Mitte des oberen Blattrandes (Hunderterstelle als 10 angeschrieben, Foliierung also 1010 für 110). Zahlen 22–24, 41–50, 120 fehlen (urspr. wohl leere Blätter herausgeschnitten, s. o.). Reklamanten.
Schrift: 2 verschiedene Schriften/Schreiber
Schrift 1(1-40) Schriftraum: 160 × 110    Spaltenzahl: 2    Zeilenzahl: 38-44   
Schriftart: Bastarda – Marginalien
Von Tintenlinien gerahmt. Bastarda, 15. Jh. von unterschiedlichem Duktus, wohl mehrere Hände. Bl. 40vb Schlussschrift mit Datierung Finivi hos sermones scilicet in die Primi et Feliciani martyrum de mane hora Xma. Sub anno domini M° CCCC quinquagesimo sexto etc. (9. Juni 1456).
Schrift 2(41-168) Schriftraum: 160 × 110    Spaltenzahl: 2    Zeilenzahl: 41-44   
Schriftart: Bastarda – Marginalien
Spalten unterschiedlich breit. Von Tintenlinien gerahmt. Bastarda, 15. Jh. von unterschiedlichem Duktus, wohl mehrere Hände. Bl. 104vb Schlussschrift mit Datierung Finivi hos sermones scilicet de sanctis per totum annum in die sancti Galli confessoris anno domini M CCCC L quarto hora tercia post meridiem. Orate pro scriptore etc. (16. Oktober 1454). Bl. 110ra Datierung Deo gratias 1456 in die Barnabe Apostoli (11. Juni 1456).
Ausstattung: Rubriziert   

Hs. enthält 1 Fragment
NSI*-II*   Papier   1721-1732
Briefumschlag. Adressiert an Maurus, Abt von St. Georgenberg (=Maurus Schaffer, 1721–1732)

Einband: St. Ottilien (?)     2. Hälfte 20. Jh.     Streicheisenlinien             Ketten-/Langstichheftung
Einband restauriert
Braunes Leder über Holz. Einband wohl unter Verwendung von Teilen des ursprünglichen Einbandes im 20. Jahrhundert möglicherweise in St. Ottilien erneuert. VD und HD leer. Rücken mit braunem dreilagigem Leder verstärkt und mit Streicheisenlinien sowie geometrischen Ausstanzungen verziert. Ein ornamentaler Nagel mit Sternmuster erhalten. Signaturenschildchen. VDS und HDS neuzeitliche Papierblätter, im Zuge der Restaurierung ergänzt, leer. Bei Handschriftenkatalog von Santer/Kramer, S. 87 Hinweis auf ursprüngliche Bindung ca. 1712 zur Zeit des Abtes Maurus Schaffner, gemäß nun eingebendem Briefumschlag (mit Nennung des Namens).


Besitzvermerke und Signaturen: Bl. 1r Besitzvermerk in schwarzer Tinte Montis S. Georgii 1652. Bl. 168r Besitzvermerk in schwarzer Tinte Montis S. Georgii 1654. Bl. 2r Besitzvermerk in schwarzer Tinte Monasterii Montis S. Georgii 1661. Bl. 1r Signaturenvermerk in schwarzer Tinte (18. Jh.?) III,130. Bl. 1r Besitzvermerk 19. Jh. Bibl. Fiecht Hs. 130 III. Bl. 1r Klassifikationsvermerk in Bleistift (20. Jh.): DK 25290: 091, darunter HS 16. Am Rücken Signaturschildchen, Papier, in schwarzer Tinte 130.
Kataloge: Im Inventar von Bachmann 1939, 94 unter den Schriften theolog.- phliosoph.- und religiösen Inhalts als Sermones theol. Inhalts 1456, Signatur MS 130 B IV 4 eingetragen. Im Handschriftenkatalog von Santer/Kramer 1978, 87 verzeichnet. Im Katalog Jeffery/Yates 1985, 198–204, beschrieben unter der HMML-Projektnummer 28,802, Mikroverfilmung 1973.
Bearbeitung und Digitalisierung: Universitäts- und Landesbibliothek Tirol, Projekt Manuscripta monastica 2024–2026 – Kulturerbe digital. Äußere Beschreibung: FM/SW (2025) - Inhalt nach HMML; Dateneingabe: FM 12-2025 / AP 08-2025
"Handschriftenkatalog von Santer/Kramer", "Inventar von Bachmann", "Jeffery/Yates 1985", "PL", "Schneyer"
alle Initien
(1ra-20ra) Iohannes Herolt OP : Sermones discipuli de tempore.
   3
1r Convertimini ad me in toto corde meo. Iohel secundo (Ioel 2,12). Unde Iohannes de sancto Geminiano. Videmus enim, quod cum animal brutum sentit se vulneratum...
2v Unde XLae debent laetari peccatores, quia Deus paratus est eos recipere ad gratiam...
19v Tradetur autem gentibus et illudetur et flagellabitur et conspuetur, Luc. 18 (Luc. 18,32). Ubi sciendum, quae passio Christi, quae in hodierno evangelio nobis proponitur...
(20rb-21vb) Leer.
(22r-24v) Fehlen.
(25r-v) Leer bis auf Notiz.
(26ra-30va) Ps.-Anselmus: Dialogus beatae Mariae et Anselmi de passione domini (PL 159, 271-290). Gegenüber PL gekürzt (Ende bei 288B).
   1
26r Sanctus Anselmus longo tempore cum lacrimis et orationibus et ieiuniis rogavit...
(30vb-32va) Nota de passione domini, unvollständig.
   1
30v Utrum passio Christi fuerit acerbissimam et maximam inter passiones huius vitae...
(32vb) Leer.
(33ra-40vb) Sermo de passione domini.
   1
33r Humiliavit semetipsum factus obediens usque ad mortem mortem autem crucis. Phil. secundo (Philem. 2,8). In verbis istis bene exprimitur tormentum domini...
(41r-50v) Fehlen.
(51ra-104vb) Iohannes Contractus OFM : Sermones de sanctis (Schneyer 3, 433-443, Nr. 88, 89, 91, 13, 15, 16, 94, 95). Teile der Reihe nicht in Schneyer, tw. anderen Autoren zugeschrieben, u.a. Nikolaus de Dinkelsbühl, Johannes Herolt, s. hierzu die Beschreibung von HMML.
   18
51r Ambulans Iesus iuxta mare Galilaeae vidit duos fratres Petrum et Andream mittentes rethe in mare. Mt. quattuor (Matth. 4,18). In verbis istis describitur vocatio duorum apostolorum...
67r Cecidit sors super Mathiam et annumeratus est cum undecim apostolis. Act. primo (Act. 1,26) dicit Augustinus. Omnipotens Deus, quia summe bonus est, vult omnes homines salvos fieri...
70r Respice in faciem Christi tui (Ps. 83,10). In verbis propositis Spiritus sanctus invitat quamlibet animam devotam...
71r Secundo in facie Christi. Videndum est...
71r Videndum est exemplar contristabile propter passionem...
73r Haec est dies, quam fecit dominus, exsultemus et laetemus in ea. Ps. (Ps. 117,24). In verbis propositis sacratissima dies paschae, quae est totius...
74v Si consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt, quaerite ubi Christus est in dextera Dei sedens, quae sursum sunt sapite non quae super terram. Corinth. tertio (Col. 3,1). In verbis propositis apostolus nobis statum animae devotae cum Christo spiritualiter consurgentis describit...
75v Hii sunt viri misericordiae. Eccl. decimo (Sir. 44,10). Gregorius dicit: Qui contra difformes fortunae insultus...
76v In domo patris mei mansiones multae sunt. Ioh. (Ioh. 14,2). In his verbis per diversas mansiones intelliguntur diversi gradus beatitudinis...
78r Sic eum volo manere donec veniam (Ioh. 21,22). Verbum istud Christus de sancto Iohanne ad Petrum, quando vidit Christum sequentem...
79r Quis putas puer iste erit. Ita scribit Lucas primo (Luc. 1,66). Cum parentes et cognati et vicini beati Iohannis Baptistae vidissent...
82v Rogabat Iesum quidam phariseus ut manducaret cum illo etc. Luc. septimo (Luc. 7,36). Conversio et paenitentia beatae Mariae Magdalenae data est nobis in exemplum...
85v Tunc accessit ad eum mater filiorum zebedei cum filiis suis adorans et petens aliquid ab eo etc. Mt. 20 (Matth. 20,20). Iudaei messiam per prophetas promissum aestimabant temporaliter regnaturum...
88r Intravit Iesus in quoddam castellum. Luc. decimo (Luc. 10,38). Cuius nomen Lucas non meminit sed Iohannes exprimit vocans Bethaniam. Et mulier quaedam Martha nomine...
89v Liber generationis Iesu Christi filii David, filii Abraham etc. Mt primo (Matth. 1,1). Locuturi et audituri verbum Dei in hac sacra sollemnitate praecelse virginis...
92r Angeli eorum semper vident faciem patris mei, qui in caelis est. Mt. octavo. Luc. nono (Matth. 18,10). Ex quo hodierna die peragitur festum sancti Michaelis archangeli et omnium angelorum...
94v Beati misericordes quoniam ipsi misericordiam consequentur (Matth. 5,7). Pro qua notandum quod secundum Augustinum in nono De trinitate Dei et Spiritus sanctus...
97r Est opus, quo quis propter Deum...
(105ra-110ra) Sermones de novo sacerdote.
(110rb-110vb) Sermo in diebus rogationum.
(111ra-118va) Sermones. Zur Dedicatio ecclesiae.
   4
111r O quam terribilis est locus iste vere non est hic aliud nisi domus et porta caeli et ego ne nesciebam. Scribitur Gn. 28 (Gen. 28,17). Pro quo notandum quod ex hiis verbis inchoatur officium hodiernum videlicet dedicationis...
112v Domine, dilexi decorem domus tuae et locum habitationis gloriae tuae. Psalmista (Ps. 25,8). Decor et gloria domini consistunt in tribus...
114r Facta est laetitia magna in populo. Mach. (1. Macc. 4,58). Ista verba inveniunt dedicationi. Notandum hic...
115v Zachaee festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere, ut in futura dicant, quod hodie in domo mea oportet te manere. Luc. 19 (Cf. Luc. 19,5). Notandum quod quidam recipiunt dominum in domum sed non in animam, quidam in animam et non in domum...
(118vb-119vb) Leer.
(120r-v) Fehlt.
(121ra-138vb) Iohannes Herolt OP : Sermones communes discipuli de sanctis.
   2
121r Ego vos elegi de mundo. Ioh. tertio (Ioh. 15,19). Ex quo Christus dixit in evangelio...
134v Estote parati quia qua hora non putatis filius hominis veniet. Mt. duodecimo. Luc. capitulum 13 (Matth. 24,44; Luc. 12,40). In verbis praemissis monemur ad paenitentiam et ad vitae emendationem...
(139ra-168rb) Sermones BMV. U.a. Iohannes Herolt, Conradus de Brundelsheim, Henricus de Frimaria.
   14
72r Tertio in faciem Christi rationalium exemplar amabile propter humanam salutem...
97r Circa dicta notandum quod doctores similiter sit solent eleemosyna diffinire. Est opus quo quis propter Deum et ex compassione...
139r Beatam me dicent omnes generationes. Luc. primo (Luc. 1,48). De sancta generatione. Sol non mittet radios suos...
147r Cum inducerent puerum Iesum parentes eius, ut facerent secundum consuetudinem legis pro eo, accepit eum Simeon in ulnas suas. Luc. secundo (Luc. 2,27-28). In hiis verbis praemissis duo describuntur. Primum est Mariae et Ioseph commendatio exemplaris...
149r Surge illuminare Ierusalem quia venit lumen tuum. Ps 60 (Ps. 60,1). Ex quo ecclesia hodie colit festum luminis...
150r In sole posuit tabernaculum suum. Ps. (Ps. 18,6). Dicit Bernardus: Attende hanc similitudinem qua nulla in mundi in rebus esse poterit sublimior...
155r Sanctificavit tabernaculum suum altissimus. Ps (Ps. 45,5). In verbis propositis mystice intellectis festum concentionis gloriosae virginis describitur...
158r Cantate domino canticum novum quia mirabilia fecit. Sic scriptum habemus in Ps. (Ps. 97,1). Hodie mirabilia facta sunt...
159r Morale est omnibus ut qui fidem exigunt fidem astruant...
159v In illo tempore: Exsurgens Maria abiit in montana cum festinatione in civitatem Iuda et intravit in domum Zachariae (Luc. 1,39-40)...
160v David et omnis Israel deducebant archam foederis domini in iubilo. Primo Paralipp. 15 (cf. 1. Paral. 15,28). Primo dicit: Nulli dubium, quando totum ad laudem et gloriam filii pertineat...
162v Paravi lucernam Christo meo. Ps. (Ps. 131,17). Cum tanta reverentia et tam mirabili dignitate. Gloriosa virgo progressa est...
164v Respexit dominus humilitatem ancillae suae. Luc (Luc. 1,48). Ista est humilitas alta et merito admirando...
166v Ego mater pulchrae dilectionis, timoris et agnitionis et sanctae spei. Eccl. 24 (Sir. 24,24). Sciendum quod sicut unus Dei patris filius naturalis...
(168va-b) Leer.