Beschreibung ausdrucken  Permalink: https://manuscripta.at/?ID=39642 
Fiecht-St. Georgenberg, Benediktinerstift, Hs. 161 (Ms. 183)
HUMANISTISCHE SAMMELHANDSCHRIFT
Pergament und Papier   I, 82, I* Bl.   260 × 190   Pavia, 1466-03-26 (exaktes Datum)
Literatur zur Handschrift (Anzahl: 9)

Lagen: 1I + 7.V70 + VI82 + 1I*
Äußerstes Doppelblatt der ersten Lage Pergament. Bl. 1 ausgeschnittene Initiale, Fehlstelle mit Papier repariert. Bl. 2 Schnittspuren, auf Verso-Seite mit Papier repariert. Bl. I und I* Vor- bzw. Nachsatzblatt, Papier. In den Lagenmitten unbeschriebene Pergamentfälze. Am Lagenende unten mittig Reklamanten. Am oberen rechten Rand Bleistiftfoliierung 20. Jh.
Schrift:
Schriftraum: 190 × 125/130    Zeilenzahl: 35   
Schriftart: Humanistica – Marginalien
Von Tintenlinien gerahmt und auf Tintenlinierung. Datiert 26.03.1466 und lokalisiert Bl. 69r M CCCCLXVI marcii XXVI Ticini perfecti hora XXI. Deo laudes sanctisque omnibus. Vereinzelt Marginalien wohl von Schreiberhand.
Ausstattung: Rubriziert   Fleuronnéeinitiale(n)   Deckfarbeninitiale(n)   Wappen   

Hs. enthält 1 Fragment
E   Pergament   14. Jh.
Schrift:
Schriftraum: 210 × 165    Spaltenzahl: 2    Zeilenzahl: 24   
Schriftart: Textualis formata (Textura)
Ausstattung: Illuminiert   Rubriziert   Deckfarbeninitiale(n)   

Einband: St. Georgenberg (?)     17. bis 18. Jh.     Streicheisenlinien        
Einbandfragment oder Abklatsch vorhanden
Makulatureinbandeinband: Pergament über Pappe. VD und HD Doppelblatt aus einem Missale (siehe bei Inhalt), möglicherweise aus derselben Handschrift wie Makulatureinband von Hs. 31 (Ms. 66). Jeweils am Rand mit zweifachen Streicheisenlinien gerahmt. Reste zweier Lederschließbänder. Rücken: Titelaufschrift Boccaccio et Petrarca 18. Jh. (?) in Tinte, darunter Vermerk 1341 in Tinte, durchgestrichen, Papierschildchen mit Signatur 20. Jh. (siehe bei Geschichte). VDS und HDS je ein Papierblatt, am VDS Besitzvermerk, Signaturen, Klassifikationsvermerk (siehe bei Geschichte) und Datierung der Handschrift f. 69 – 1446 in Bleistift Vor- und Nachsatzblatt Papier, Vorsatzblatt mit Datierung 1466 finitus in Tinte und Signatur (siehe bei Geschichte).


Besitzhinweise und Signaturen: Erwerb unter Abt Kaspar II. Augsburger (1469–1491), siehe Bl. 1r Wappen am unteren Rand. Zu den zahlreichen Erwerbungen unter Abt Kaspar II. Augsburger siehe Geschichte bei Hs. 17 (Ms. 132). Bl. 1r am oberen Rand Besitzvermerk in schwarzer Tinte 17. Jh. Monasterii Montis S. Georgii, auf Bl. 2r und 81v am unteren Rand Ad Bibliothecam Monasterii Montis S. Georgii 1659. Bl. Ir Signaturvermerk 19. Jh. in schwarzer Tinte IV,183. Signatur 20. Jh. 183 am Signaturschildchen am Rücken, am VD in Bleistift, am VDS mit Besitzvermerk in blauer Tinte Hs. Stift Fiecht 183, darunter Klassifikations- und Signaturvermerk in Bleistift DK 910: 091 / HS 161.
Kataloge: Im Katalog Benedikt Herschl (um 1650, St. Georgenberg-Fiecht, Bibl., o. Sign.) eingetragen auf S. 214 als Ioannes Bocacius de fluminibus, Lacubus etc. MS fol. m. Im Inventar von Bachmann 1939, 97 unter den Dichtungen als Boccaccio et Petrarca de montibus et fluminibus etc. 15. Jh., Signatur MS 183 B IV 3 eingetragen. Im Handschriftenkatalog von Santer/Kramer 1978, 116 verzeichnet. Im Katalog Jeffery/Yates 1985, 272–274, beschrieben unter der HMML-Projektnummer 28,853, Mikroverfilmung 1973.
Bearbeitung und Digitalisierung: Universitäts- und Landesbibliothek Tirol, Projekt Manuscripta monastica 2024–2026 – Kulturerbe digital. Vorläufige Beschreibung: SW/VK (07-2025); Dateneingabe: FM (03-2026) / AP (09-2026)
"Inventar von Bachmann", "Handschriftenkatalog von Santer/Kramer", "Jeffery/Yates 1985", "GS", "CO"
alle Initien
(VD-HD) Missale, Fragment. (VD) Evangelien (Mt 27,66 und Mt 21,1), Offertorium (GS 0544), Secreta (CO 723), Communio (GS 0703) und Postcommunio (CO 4180) zum Palmsonntag und Introitus (GS 0133) und Oration (CO 1669) zum Ostersonntag. - (HD) Evangelium (Mt 26,73).
(Ir-v) Leer bis auf Datierung und Signatur.
(1r-69r) Iohannes Boccaccius : De montibus, silvis, fontibus etc. (Ed. Vittore Branca [Hg.], Tutte le opere di Giovanni Boccaccio. Genealogie deorum gentilium de montibus, silvis, fontibus, lacubus, fluminibus, stagnis seu paludibus, de diversis nominibus maris, Bd. 7/8,2. Mailand 1998, 1827–2029 . – Druck: GW 4482).
   1
1r Tit.: Viri clarissimi ac poete illustris Johannis Boccacy de Certaldo civis Florentini De montibus et fluminibus fontibus silvis lacubus et maribus liber incipit. Prohemium.
Sorrexeram equidem fessus a labore quoddam egregio ... Alac mons est cuius nomen alii di[…] vero lenem ... — ... si quid vero congruum suis conforme scriptis comperiatur divinae bonitati et doctrinae ascribatur suae. (Schlussschrift mit Datierung:) MCCCCLXVI marcii XXVI Ticini perfecti hora XXI. Deo laudes sanctisque omnibus.
(69v) Leer.
(70r-72r) Franciscus Petrarca : Quanta de virtutibus (Collatio quam fecit coram rege Hungariae missus pro legato a communitate Venetorum).
   1
70r Tit.: Francisci Petrarce laureati brevis collatio quam fecit coram rege Ungariae missus pro legato a communitate Venetorum.
Serenissime rex et mitissime princeps. Quanta de virtutibus et probitatibus nostris divulgata sint ... — ... isti domini mei et ego erimus parati esse et tractare super vobis comissis ubi et quando maiestati vestre placuerit ordinare etc.
(72r-v) Franciscus Petrarca : Africa, Auszug (VI 885–918) (Ed. Nicola Festa [Hg.], L’ Africa. Florenz 1998, 168–169). Der vorliegende Auszug auch in anderen Handschriften unabhängig vom Werk überliefert, vgl. z. B. Greifswald, UB, Ms 682.
   1
72r Tit.: Infra scripta oratio est in Africa Francisci Petrarcae laureati et est Magunis qui fuit Hasdrubalis fratris Hannibalis filius.
Hic postquam medio iuvenis stetit equore penus ... — ... fraternosque suosque simul patriaeque dolores.
(72v-74v) Franciscus Petrarca : Ex tempore-Verse / Gelegenheitsgedichte.
   20
72v Tit.: Infra scripti versus Francisci Petrarcae laureati dicti extempore novissimae dum in Italiam remearet anno domini 1337 in mense Ianuario et vix tandem ...
Fluctibus obsessi ventis in turbine cante...
72v Tit.: Ponendi a pectore beati Iacubi.
Iacobe sacra michi tua limina visa secundo ... Tempora diffugiunt pubitoque senescimus ergo
(Vgl. Burdach Nr. 39)
72v Victor erat verbo rex gallus ore superbo (Vgl. Burdach Nr. 40)
73r Tit.: Ex tempore dicti versus.
Quid miser hic gaudes mundi circumspice fraudes
(Vgl. Burdach Nr. 41)
73r Tit.: Dum Neapolim peteret anno 1431 mense martii alto mare …
Candida si niveis se nunc tua Laurea pennis
(Vgl. Burdach Nr. 30)
73r Dum sequitur socios hic hamo carpitur unco
73r Tit.: Versus eiusdem ex tempore dicti.
Mulcet honorati reditus spes blanda gementem
(Vgl. Burdach Nr. 42)
73r Tit.: Similiter et eodem die 1433 octavo ianuarii.
Urse, tuum memori teneas sub corde poetam
(Vgl. Burdach Nr. 43)
73r Tit.: Ex tempore ad dominum Bononiensem cardinalem.
Purpureas niveasque rosas ver nutrit amoenum
(Vgl. Burdach Nr. 45)
73v Tit.: Incipit Alpium radicibus a parte Italis.
Linquimus Italiam paulatim terra tumescit
(Vgl. Burdach Nr. 35)
73v Tit.: In ipso transitu Alpium et descensus.
Iam glaciale solum convexaque summa gehennae
(Vgl. Burdach Nr. 37)
73v Tit.: Dicti ex tempore domino regi Siciliae.
Si fera quadrupedum tractando pectora mulces
(Vgl. Burdach Nr. 31)
73v Tit.: Item ex tempore eodem die.
O felix victrixque redi Syculosque tyrannos
(Vgl. Burdach Nr. 32)
73v Celica tartareis concurrunt agmina turbis (Vgl. Burdach Nr. 44)
74r Tit.: Domino Bononiensi cardinali 12 februarii primo die veneris quadragesimae hora quarta Paduae ubi tunc ambo erant anno eodem.
Hec pater abne tibi quoniam maiora negatum est
74r Tit.: Laelis amico suo.
Lusum atque novi flores concorditer anni
(Vgl. Burdach Nr. 47)
74r Tit.: Scripti ad Philippum Cavalicensem episcopum 4 Kal. Martias.
Valle locus clausa tota mihi nullus in orbe
(Vgl. Burdach Nr. 38)
74r Tit.: Dum forte coram rege Siciliae quaedam astantium dixissem usque de mane montes (?).
Mane nemus montes, sero mare flumina fontes
(Vgl. Burdach Nr. 33)
74r Tit.: Eodem tempore ibidem cum quidem exigente tempore ac materia dixissem versum illum vulgatum.
Ieiunat iustus medicus simulator avarus. Rex idem ait iste quidem versiculus bonus est sed imperfecta sententia
(Vgl. Burdach Nr. 34)
74v Tit.: Ascripti magni Neapoleonis Ursini cardinalis quam fecerat insignis pictor Simon Senensis et ita positi quasi ex ore eius ...
Spes mea dum vixi nunc spes manifesta bonorum ... — ... iam tumulatus ago.
(Vgl. Burdach Nr. 46)
(74v) Franciscus Petrarca : Epitaphium für den Enkel Francesco (Francescuolo). Vgl. Epigraph im Castello Visconteo, Pavia, ursprünglich in der Chiesa di S. Zeno, Pavia.
   1
74v Tit.: Epitaphion quod fecit pro quodam suo nepote puerulo M° CCC LXCIII, XIIII Kalendis Iunias hora nona.
Vix mundi novus hospes iter viteque volantis ... — ... Nec queror hinc caelo restituendus eram.
(74v-75r) Collatio Babylonici et Romani imperii. Vgl. Schlägl, Prämonstratenserstift, Cpl. 76 (Vielhaber-Indra 117), Bl. 230r.
   1
74v Tit.: Collatio Romani imperii ad Carthaginense (durchgestrichen) et Babylonici.
Collatio Babillonici et Romani imperii. Primo sicut a primo anno imperii Nini qui fuit primus rex ... — ... et ortum est occidentis imperii.
(75r-v) Collatio Romani imperii ad Carthaginense et Macedonicum. Vgl. Schlägl, Prämonstratenserstift, Cpl. 76 (Vielhaber-Indra 117), Bl. 230r–v.
   1
75r Collatio aliqualis Romanae urbis sive Romani imperii ad Cartaginense et Macedonicum. In hoc solo convenire reperio ... — ... tempora diligenter duxeris computanda.
(75v-77r) Colutius Salutatus : Declamatio Lucretie (Ed.: Jan Follak, Coluccio Salutatis 'Declamatio Lucretie' und die Menschenbilder im 'exemplum' der Lucretia von der Antike bis zur Neuzeit. Diss. Konstanz 2002, 207–215). Ohne Vorrede.
   2
75v Noli te afflictare Lucretia satis maximum argumentum ... — ... et sibi persuadeant impudicis licitam fore vitam.
76r Noli me pater sanctissime tuque luce quondam mihi carior coniunx
(77r-80r) Pietro da Castelletto: Vita Franscisci Petrarcae (Ed.: Angelo Solerti, Le vite di Dante, Petrarca e Boccaccio scritte fino al secolo decimosesto. Mailand 1904, 265–272. – Zumkeller Nr. 751a).
   2
80r Cum merito animadvertere illustris et egregiae poetae Francisci Petrarcae laureati
80r Franciscus Petrarca poeta laureatus vir illustris ac vita moribus et scientia clarus ... — ... ibique humi conditus in basilica virginis almae anno domini M CCC L XX IIII anima cuius pace quievit.
(80r-81v) Privilegium laureationis Francisci Petrarcae (Ed.: Dieter Mertens, Petrarcas 'Privilegium laureationis', in: M. Borgolte / J. Spilling, Litterae Medii Aevi. Festschrift für Johanne Autenrieth zu ihrem 65. Geburtstag. Sigmaringen 1988, 225–247).
   1
80r Ad aeternam rei momoriam Ursus Anguilariae comes et Jordenus de filiis Ursi miles almae urbis senatores illustres universis ad quos praesentes litterae pervernerint. Cum sicut ex anima et corpore constamus sic ... — ... ac populi multitudine universa V. Idus aprilis anno domini M CCC XLI. Ponceletus scriba senatus subscriptum per me Thomam quondam Iohannis Gregorii Dei gratia alme urbis perfecti auctore notarium et scribam sacri senatus.
(82r-v, I*r-v) Leer.