|
Permalink: https://manuscripta.at/?ID=39728 |
London, British Library, Add. 18346
SAMMELHANDSCHRIFT
Pergament und Papier V, 216, VI* Bl. 215 × 160 Süddeutscher Raum, 14. Jh.
Provenienz/Letztbesitzer: Fiecht-St. Georgenberg, Benediktinerstift
Provenienz/Letztbesitzer: Fiecht-St. Georgenberg, Benediktinerstift
Handschrift aus 5 Teilen zusammengesetzt: 1 ([V], 1–118); 2 (119–175); 3 (176–216[I*], [VI*]); 216r (216r); 217r–v (217r–v)
Literatur zur Handschrift (Anzahl: 10)
| Teil 1 | [V], 1–118 Pergament |
| Lagen: (I+1)(III) (Vorsatzbl., Pap. 20. Jh.) + 2(V) (Vorsatzbl., Pap. 20. Jh.) + 2.VI24 + V34 + 3.VI70 + VII84 + IV92 + 2.VI116 + I118 | |
| Pergament teilweise löchrig und ergänzt, Flickspuren. Nach Bl. 92 Textverlust. Zeitgenössische Foliierung in schwarzen arabischen Ziffern in der Mitte des oberen Blattrandes der Rectoseiten, beginnend ab Bl. 5. Lagenreklamanten bis Lage 7. | |
| Schrift: | |
| Schriftraum: 160 × 110 Spaltenzahl: 2 Zeilenzahl: 36 | |
| Schriftart: Textualis Von Tintenlinien gerahmt und auf Tintenliniierung. Von mehreren Händen: 1) Bl. 2ra–83vb, Z. 16; 2) Bl. 83vb, Z. 20–92vb; 3) Bl. 93ra–118v (von unterschiedlicher Größe). | |
| Ausstattung: Rubriziert Fleuronnéeinitiale(n) | |
| Teil 2 | 119–175 Papier |
| Lagen: VI130 + (VI+1)143 + VII157 + VI169 + III17 | |
| Eher dickes Papier. Bl. 133 von kleinerem Format (70 x 135) eingehängt. | |
| Schrift: 2 verschiedene Schriften/Schreiber | |
| Schrift 1 | (119r–137r) Schriftraum: 175/180 × 110/115 Zeilenzahl: 26–31 |
| Schriftart: Textualis cursiva Von Tintenlinien gerahmt. Schreiber: 1) Bl. 119r–128r; 2) Bl. 128v–136v | |
| Schrift 2 | (137va–175vb) Schriftraum: 190 × 120/125 |
| Schriftart: Textualis cursiva Von Tintenlinien gerahmt. Zeilenzahl wechselnd. Verschiedene Schreiber: 1) Bl. 137va–143ra; 2) Bl. 144ra–157vb; 3) Bl. 158ra–173vb; 4) Bl. 174ra–174vb; 5) Bl. 175r. | |
| Ausstattung: Rubriziert Einfacher Dekor | |
| Teil 3 | 176–216[I*], [VI*] Papier |
| Lagen: V185 + 2.VI209 + III215 + 1216(I*) + 1(II*) (Frg.) + 1(III*) (Nachsatzbl., Pap. 20. Jh.) + 3(VI*) (Nachsatzbl., Pap. 20. Jh.) | |
| Eher dickes Papier. Bl. II* klebte als Spiegel am ursprünglichen HD (Klebespuren, Beschläge, Schließen), jetzt losgelöst. Lagenreklamanten. | |
| Schrift: | |
| Schriftraum: 170 × 110 Zeilenzahl: 29–34 | |
| Schriftart: Textualis cursiva Von Tintenlinien gerahmt. Verschiedene Schreiber: 1) Bl. 176r–177v; 2) Bl. 178r–183v, Z. 9; 3) Bl. 183v, Z. 11–211v; 3) Bl. 209v; 4) Bl. 212r–213v; 5) Bl. 214v–215r. | |
| Ausstattung: Rubriziert |
Hs. enthält 2 Fragmente
| 216r | 216r Papier |
| 205 x 45, an Nachsatzblatt angebracht. Textualis cursiva 14. Jh. | |
| 217r–v | 217r–v Pergament |
| 210 x 160. Klebte ursprünglich als Spiegel am HD, jetzt losgelöst (Klebespuren, Spuren der Beschläge und Schließen). Rest eines ursprünglichen Doppelblattes. Erhaltener Schriftraum 200 x 103, zweispaltig, von Tintenlinien gerahmt. Schriftraum der linken Spalte der ursprünglich Rectoseite ? x 90. 59 Zeilen erhalten, auf Tintenlinierung. Textualis 14. Jh. Rot-schwarze Unterstreichungen. |
| Einband: London 1986 |
| Bibliothekseinband: blauer Halbledereinband. VD und HD gleich: blaues Leinen über Holz. Verstärkung der Ecken sowie Bezug des Rückens durch dunkelblaues Leder. Kanten gerade. Rücken: fünf einfache Bünde, durch Goldlinien gesäumt. in Golddruck im zweiten Feld Tractatus theologici. Sermones, im dritten Feld British Library, im vierten Feld Additional Ms. 18346. Im obersten und untersten Feld Signaturschildchen der British Library. Kapitale mit schwarz-weißem Garn umstochen. Spiegel Papierblätter 20. Jh., am VD mit Signatur, am HD Hinweis auf Neubindung B. L. 1986 (Stempel). |
| T. I im 15. Jh. in Besitz des Johannes Villerbach: Bl. 1v Besitzvermerk 15. Jh. Iste liber est istius ecclesie (?) Villerbach. Besitzvermerke St. Georgenberg 17. Jh. Bl. 1r Bibliothecae montis S. Georgij 1652, darunter 1647, Bl. 2r Montis S. Georgii, Bl. 215r Montis S. Georgij 1652 (tw. getilgt). Bl. 2r Fiechter Signatur 2. H. 18. Jh. II, 72. Bl. Vr Kaufvermerk British Museum Purchased of Messr Asher 8th Oct. 1850. Signaturen des British Museum bzw. der British Library: am Spiegel des VD 171 G sowie am Rücken im obersten Feld 171, im untersten G.3 (Papierschildchen). Im St. Georgenberger Katalog um 1650, S. 71, Nr. 40 Nachtrag: „Caesarii miracula in 4. M. S. videtur pertinere in 3. clas.“ sowie im St. Georgenberg-Fiechter Handschriftenverzeichnis 1809, Bl. 3r, Nr. 80 „Codex membran. in quo continentur Excerpta ex dialogis Caesarii, 4., saec. 13 v. 14. Item miracula B. V. alia miracula collecta porro naturae quarundam animalium moralizatae ejusdem summa magistri Petri de Sassoni quae nil aliud est quam statuta episcopi Nemausensis pro sua dioecesi, saec. 13 v. 14. Tractatus de confessione, tractatus astrologicus, auctoritates diversorum doctorum, tractatus pulcher de confessione, varii sermones, saec. 14 v. 15” entsprechend. |
"BHL"
alle Initien
| (1r) | Inhaltsverzeichnis zur gesamten Handschrift 15. Jh. Darüber 13 (Datierung). Besitzvermerk. | |
| (1v) | Federproben, Besitzvermerk. 1 | |
| 1v | Iste liber est istius ecclesiae Villerbach. Quis invenit redat ibi pro Deo et pro sancta Maria meo vendas | |
| (2ra-4rb) | Inhaltsverzeichnis zu Caesarius Heisterbacensis mit nachträglichem (15. Jh.) Überblick über den restlichen Inhalt der Handschrift (Bl. 4rb). 1 | |
| 2ra, oben | miracla | |
| (4va-44rb) | Exempla, nach Ceasarius Heisterbachensis: Dialogus miraculorum, paraphrasiert, gekürzt, bearbeitet, verändert (Ed. des Volltextes: J. Strange, Caesarii Heisterbacensis monachi ordinis Cisterciensis dialogus miraculorum. Coloniae 1851. Dialogus miraculorum. Eingel. von Horst Schneider. Übersetzung und Kommentar von Nikolaus Nösges [Fontes Christiani 86]. Turnhout 2009. – Ward III, 348–365. C. Hebert, Catalogue of Romances III, London 1910, 348–365 zählt 168 Exempla. Gegenüber Köln GB 8° 194 vier zusätzliche (Nr. 155, 164, 165, 166). Textzeugen derselben Redaktion: Köln, Archiv GB 8° 194, 1r und W* 67, 1r. Vgl. auch Eichstätt, UB, Cod. St. 450, 215v. Zwei Miracula in Ed. oder Parallelüberlieferungen nicht nachweisbar: Bl. 14rb De duobus regibus quorum unus alteri presentavit virgines sowie Bl. 22vb De virgine cuius parentes bona sua abstulerunt propter votum continentie.). | |
| (4va) | Prima Pars. 8 | |
| 4va | Tit.: 1 De clerico mala intentione converso Clericus quidam de talibus quales per diversas solent vagari provincias ... — ... in eodem coenobio sit electus. (Vgl. I 3) | |
| 4va | Tit.: 2 De priore qui distulit audire confessionem monachi. Monachus quidam in Claravalle priori suo de confessione sua ... — ... repulsam a confessione. (Vgl. I 6) | |
| 4va | Tit.: 3 De comite qui dixit praedestinationem imponere necessitati. Comes quidam stimulus avaritiae et crudelitatis ... — ... voragine liberatus. (Vgl. I 27) | |
| 5ra | Tit.: 4 De scolare cui diabolus dedit scientiam. Iuvenis quidam studii gratia Parisius venit. Sed quia idem erat duri ingenii labilisque memoriae ... — ... vel infui. (Vgl. I 32) | |
| 5rb | Tit.: 5 De lantgravio Thuringiae. Lantgravius Thuringiae Ludewicus defuncto patre Ludewico talem proposuit ... — ... studuit meliori. (Vgl. I 34) | |
| 5vb | Tit.: 6 De monacho cui Christus lavit pedes. Monachus quidam ordinis Cisterciensis cum esset quodam tempore hebdomedarius ... — ... sicque disparuit. (Vgl. I 35) | |
| 5vb | Tit.: 7 De milite qui indutus armis militaribus conversus fuit. Miles quidam desiderans cum dextrario et armis suis ... — ... assumere proponebat. (Vgl. I 37) | |
| 5vb | Tit.: 8 De sancta Hildegunda virgine. In civitate Nuscia quae quinque milliaribus distat a Colonia, civis quidam habitavit ... — ... Hildegundam applicatam. (Vgl. I 40) | |
| (7ra) | Incipit secunda pars. De contritione. 16 | |
| 7ra | Tit.: 1 De monacho apostate qui elegit duo milia annorum esse in purgatorio. Iuvenis quidam nobilis cognatus cuiusdam episcopi ordinem Cisterciensem intravit ... — ... amplius non vidit. (Vgl. II 2) | |
| 7vb | Tit.: 2 De monacho paenitente qui in saeculari habitu sepultus monachus est viventus. Beatus Bernhardus monachum quondam habuit qui suadente diabolo ... — ... tonsura monachi cunctis apparuit. (Vgl. II 3) | |
| 8ra | Tit.: 3 De sacerdote cui columba sacramenta de altari abstulit. Sacerdos quidam in provincia Francie nocte natalis domini transiens de villa ... — ... est receptus. (Vgl. II 5) | |
| 8rb | Tit.: 4 De homicida qui impaenitens decessit. Vir quidam dives quodam tempore cum concive suo ... — ... mortem acceleravit. (Vgl. II 6) | |
| 8va | Tit.: 5 De usurario qui dolose crucem accepit. Usurarius quidam cum crux aliquando in dioecesi praedicaretur cum ceteris non ex devotione ... — ... sepultus in inferno est. (Vgl. II 7) | |
| 9ra | Tit.: 6 De episcopo malo qui fratri suo respondit per parabolam. In Wormacia quidam episcopus fuit Lupoldus nomine. Hic episcopus nomine ... — ... Respondit ille Misera consolatio. Respondit. (Vgl. II 9) | |
| 9ra | Tit.: 7 De iuvene clerico cuius peccata deleta fuerunt de cedula per contritionem. Iuvenis quidam Parisius in studio existens peccata quaedam ... — ... de cetero caveret. (Vgl. II 10) | |
| 9va | Tit.: 8 De muliere quae de proprio filio concepit. Mulier quaedam libidinis igne succensa proprium filium adamavit ... — ... de cetero non oblatrare. (Vgl. II 11) | |
| 9vb | Tit.: 9 De iuvene de pauperato qui beatam virginem negare n[...]. Iuvenis quidam nobilis in dioecesi Leodiensi mortuo patre suo ... — ... nomine dotis omnia restituuntur. (Vgl. II 12) | |
| 10va | Tit.: 10 De clerico qui signa contritionis habuit et tamen damnatus est. Quidam iuvenis canonicus ecclesiae Parisienis vir iuvenis ... — ... remissionem meruit. (Vgl. II 15) | |
| 10vb | Tit.: 11 De milite qui consobrinam suam habuit concupinam. In civitate Remensi miles quidam consobrinam suam concubinam habebat. Cui tanto conglutinatus fuit amore ... — ... migravit ad dominum. (Vgl. II 16) | |
| 11ra | Tit.: 12 De cognato episcopi qui deprehensus fuit apud filiam Iudaei. In civitate quadam Angliae Iudaeus quidam filiam pulchram ... — ... satisfacere cupientes. (Vgl. II 23) | |
| 11va | Tit.: 13 De filia Iudaei quae mentita est se Messiam concepisse. Et filiam peperit. In civitate Lemoniense Iudaeus quidam habitavit filiam habens formosam ... — ... est confessa. (Vgl. II 24) | |
| 11vb | Tit.: 14 De monacho qui noluit accipere episcopatum. In Claravalle quodam tempore monachus quidam in episcopatum est electus ... — ... a reprobis episcopis. (Vgl. II 28) | |
| 12ra | Tit.: 15 De usurario et daemonibus et angelis. Usurarius quidam dives nimis diversarum ecclesiarum ... — ... aliis enarravit. (Vgl. II 31) | |
| 12va | Tit.: 16 De usurario quem bufones comederunt. Usurarius quidam apud Coloniam post multas usurarum acceptiones ... — ... possit intrare. (Vgl. II 32) | |
| (12vb) | Tertia pars. De confessione. 17 | |
| 12vb | Tit.: 2 De sacerdote qui servo militis confessione in stabulo. Miles quidam in quadam villa habitavit, cuius uxorem eiusdem villae ... — ... in nemore. (Vgl. III 2 und 3) | |
| 13rb | Tit.: 3 De monacho qui neglexit pecuniam sibi iniunctam. Monachus quidam confessionem fecit de illusione nocturna ... — ... et dolor quievit. (Vgl. III 4) | |
| 13rb | Tit.: 4 Item de alio monacho Premonstratense bonum exemplum. Monachus quidam ordinis Premonstratensis vitae laudabilis ... — ... nihil novi de te. (Vgl. III 5) | |
| 13va | Tit.: 5 De virgine quam diabolus sensibiliter infestavit. Puella quaedam vitae laudabilis per votum virginitatis ... — ... et sua recepit. (Vgl. III 6) | |
| 14rb | Tit.: 6 De incubis daemonibus et gente Gothorum. Cum gens Gothorum de Asia migraret in Europam ... — ... fantastica descendisse referuntur. (Vgl. III 12) | |
| 14rb | Tit.: 7 De duobus regibus quorum unus alteri praesentavit virgines. Aput Syriam maritimam duo reges inter quos ... — ... crucem latronis. (Nicht in Ed. oder Parallelüberlieferungen nachweisbar, vgl. Ward III 352–353.) | |
| 14vb | Tit.: 8 De sacerdote qui Lanquose suspendit. In Bunna civitate in dyocesi Coloniensi sacerdos quidam oculto ... — ... evanuit numquam postea reversurus. (Vgl. III 13) | |
| 15ra | Tit.: 9 De sacerdote qui diabolum decepit et convertit ad religionem. Erat quidam sacerdos religiosus et ob vitae meritum multis dilectus ... — ... non vidit. (Vgl. III 14) | |
| 15va | Tit.: 10 De clerico et sorore illius qui artificem dolose interfecit. Aput civitatem Attrabarensem iuvenis quidam clericus extitit de eadem civitate ... — ... est ab incendio liberata. (Vgl. III 15) | |
| 15vb | Tit.: 11 De haeretico qui per confessionem invasit candens ferrum. In civitate Argentenensi X haeretici deprehensi ... — ... et in cinerem redacti. (Vgl. III 16) | |
| 16ra | Tit.: 12 De peregrino qui fecit confessionem instantem. Peregrini cum quodam tempore transfretarent orta est eis in mari ... — ... penitus ignorabant. (Vgl. III 21) | |
| 16rb | Tit.: 13 De quodam episcopo bono qui dixit aliter non astiti regi quam Christus Pilato. Episcopus quidam donus (!) et religiosus cum ageret in extremis ... — ... preberet exemplum. (Vgl. III 22) | |
| 16rb | Tit.: 14 De novitio manente cuius spiritus pro ipso confitebatur Iuvenis quidam ad ordinem Cisterciensem est receptus qui modico elapso tempore ... — ... et verissimam confessionem. (Vgl. III 25) | |
| 16va | Tit.: 15 De sacerdote cui diabolus confitebatur. Sacerdos quidam tempore Quadragesimali in ecclesia sua sedens ... — ... veniam consequeris. (Vgl. III 26) | |
| 17ra | Tit.: 16 De monacho qui sine fratris ordinibus celebravit. In domo quadam ordinis Cisterciensis monachus quidam sine ordinibus celebravit ... — ... ita facerent. (Vgl. III 32) | |
| 17rb | Tit.: 17 De abbate qui bona claustri fratri suo largitus est. In monasterio Pantaleonis sancti in Colonia abbas fuit ... — ... consecutus sum. (Vgl. III 36) | |
| 17va | Tit.: 18 De abbate qui cum monachis carnes comedit in vase. Abbas quidam nigri ordinis bonus et religiosus ... — ... exemplo correxit. (Vgl. III 49) | |
| (17vb) | Quarta pars. De temptatione. 25 | |
| 17vb | Tit.: 1 De converso qui recusavit officium suum et de angelo. In coenobio quodam grisei ordinis conversus quidam fuit ... — ... recedere cogitavit. (Vgl. IV 4) | |
| 18ra | Tit.: 2 De angelo malo id est diabolo qui votes cantantium in saccum recepit. Tempore quodam clericis saecularibus quibusdam in ecclesia quadam fortiter ... — ... visionem eis exposuit. (Vgl. IV 9) | |
| 18ra | Tit.: 3 De monacho quodam qui cum strictis caloris ad regem venit. Nobilis quidam in Francia quoddam monasterium spoliavit ... — ... nobilis de cetero molestabit. (Vgl. IV 12) | |
| 18rb | Tit.: 4 De priore qui cum abbate suo crucifixum portavit inaequaliter. Prior quidam ordinis Cisterciensis vir bonus et disciplinatus ab abbate ... — ... cum illo portat. (Vgl. IV 18) | |
| 18va | Tit.: 5 De virgine iracunda quae defuncta semiusta apparuit. Erat in quadam civitate puella bene nata et divitum filia, sed ita iracunda ... — ... cum suis ignibus devoravit. (Vgl. IV 22) | |
| 18va | Tit.: 6 De monacho dormiente in choro. Monachus quidam vitae venerabiliter sed corpore debilis fuit. Nocte quadam dictis matutinis ... — ... visionem vidit. (Vgl. IV 30) | |
| 18vb | Tit.: 7 De milite qui voluit emere lapidem de abbate. Miles quidam carenam fecit Quadragesimali tempore in quodam coenobio ... — ... statim dormivit. (Vgl. IV 37) | |
| 19ra | Tit.: 8 De milite qui propter vermes religionem abhorruit. Miles quidam a quodam religioso invitatus ad religionem ... — ... de ordine morderent. (Vgl. IV 48) | |
| 19ra | Tit.: 9 De clerico volente apostatare. De hoc versu. Ad versum me loquebant. Clericus quidam decrepitus veniens ad ordinem Cisterciensem ... — ... remansit in monasterio. (Vgl. IV 49) | |
| 19rb | Tit.: 10 De novitio volente apostatare qui vidit duas vias. Quidam novitius a Deo temptabatur ut a nullo vellet ... — ... liberatus est. (Vgl. IV 53) | |
| 19vb | Tit.: 11 De milite novitio qui non potuit audire cantare et de alleluia. Miles quidam ad ordinem Cisterciensem veniens in monachum est receptus. Cumque novitius in choro novitiorum staret ... — ... recitavitque visionem. (Vgl. IV 54) | |
| 20ra | Tit.: 12 De monacho volente apostatare cui dicebatur egrediebatur diabolus. Monachus quidam temptationes a domino graves incurrit ... — ... factum recitatur. (Vgl. IV 55) | |
| 20ra | Tit.: 13 De praeposito qui monachum examinante de aspectu mulieris qui etiam pullum reddidit. Praepositus quidam ordinis Praemonstratensis grangiam suam ... — ... durius castigavit. (Vgl. IV 62) | |
| 20rb | Tit.: 14 De quodam abate et duobus fratribus. Abbas quidam nigri ordinis hospitalis fuit valde et circa pauperes ... — ... dominus sicut prius. (Vgl. IV 68) | |
| 20vb | Tit.: 15 De femina quae de receptione religiosorum ditata fuit. Femina quaedam in quadam civitate moriens in qua abbates Cisterciensis ordinis euntes ad capitulum generale ... — ... ditari coepit. (Vgl. IV 69) | |
| 20vb | Tit.: 16 De servo qui aviculam avolare promisit de pixide domini sui. Quidam pater familias servum habuit valde fidelem et utilem ... — ... non videbis. (Vgl. IV 75) | |
| 21ra | Tit.: 17 De milite cuius uxor contra praeceptum in paludem ivit. Miles quidam dives valde ministerialis ducis Saxoniae ... — ... carentia torqueri. (Vgl. IV 76) | |
| 21rb | Tit.: 18 De milite qui [...]. Miles quidam multa scelera commiserat ... — ... iacens spiritum exhalaret. (Vgl. IV 77) | |
| 21va | Tit.: 19 De tribus granis piperis quibus abbas dixit se condire pulmenta sua. Quodam tempore in quodam coenobio tres nobiles ... — ... sunt saporis. (Vgl. IV 78) | |
| 21vb | Tit.: 20 De converso qui episcopo ordinis sui praedicavit. Monachus quidam Cisterciensis ordinis in episcopum fuit electus ... — ... sermonem non commendavit. (Vgl. IV 79) | |
| 22ra | Tit.: 21 De novitio cui Christus panem in vulneribus tinctum porrexit. Clericus quidam conversionis et gratia ad Clarevallem venit ... — ... cum multa declaratione comedit. (Vgl. IV 80) | |
| 22ra | Tit.: 22 De traditore qui alium vitare non potuit pro satisfactione. In dioecesi Coloniensi due cognationes militum erant ... — ... de cetero molestarum praecepit. (Vgl. IV 88) | |
| 22rb | Tit.: 23 De clerico qui ob virtutem castitatis combustus fuit Clericus quidam peregrinus in Suffaciam (!) venit aetate iuvenis ... — ... fabricata est. (Vgl. IV 99) | |
| 22va | Tit.: 24 De religioso qui nudo corpore se ostendit. Vir quidam religiosus monasterio praefuit sanctimonialium ... — ... in virgine conquievit. (Vgl. IV 103) | |
| 22vb | Tit.: 25 De virgine cuius parentes bona sua abstulerunt propter votum continentiae. Virgo quaedam formosa et dives orbata ... — ... restitui praecepit. (Nicht in Ed. oder Parallelüberlieferungen nachweisbar, vgl. Harry Leigh Douglas Ward, Catalogue of Romances in the Department of manuscripts in the British Library (Bd. I–III), London 1883–1910, hier Bd. III 356–357.) | |
| (23ra) | Incipit quinta pars. 13 | |
| 23ra | Tit.: 1 De daemonibus cuius gestus diabolum praesentavit. Monachus quidam Cisterciensis instinctu diaboli gulae et carnis ... — ... ad ollas Aegypti. (Vgl. V 6) | |
| 23va | Tit.: 2 De milite in cuius vestium cauda daemones videbantur. In civitate Moguntia die quadam dominica cum plebs in ecclesia circumiret ... — ... subito commutavit. (Vgl. V 7) | |
| 23va | Tit.: 3 De obstinatione diaboli. Daemon quidam cum hominem a se obsessum ... — ... bene velle. (Vgl. V 9) | |
| 23vb | Tit.: 4 De duobus daemonibus alterutrum explorantibus. In ecclesia beati Petri Coloniae cum femina quadam obsessa ... — ... ad gloriam in qua fui. (Vgl. V 10) | |
| 23vb | Tit.: 5 De daemone qui dixit lucifero ligatum verbis in canone scriptis. Mulier quaedam obsessa cum de diversis interrogata ... — ... ligatus est ille. (Vgl. V 13) | |
| 24ra | Tit.: 6 De converso qui sperabat se futurum episcopum in Halberstat. Comes quidam in quodam coenobio cum monachis discendo ... — ... fur ascendit. (Vgl. V 16) | |
| 24rb | Tit.: 7 De converso qui cantum cuculi pro vita computavit. Conversus quidam silvam cantu transiens ... — ... horrendo subduxit. (Vgl. V 17) | |
| 24rb | Tit.: 8 De haereticis sub quorum ascellis libenter iusure (?) inveniebantur. Duo homines non mente sed habitu simplices ... — ... est extincta. (Vgl. V 18) | |
| 25ra | Tit.: 9 De converso quem diabolus in specie monialis oppressit. Conversus ordinis Cisterciensis quodam tempore aestivo dormientibus monachis ... — ... est defunctus. (Vgl. V 33) | |
| 25ra | Tit.: 10 De lusore quem diabolus deprecavit. In Sutata (!) miles quidam habitabat qui ludo tesserum ... — ... ab omnibus hominibus ignoratur. (Vgl. V 34) | |
| 25rb | Tit.: 11 De daemone qui suo specie adolescentis militi servivit. Daemon quidam venusti adolescentis speciem induens ... — ... ab oculis illorum disparuit. (Vgl. V 36) | |
| 25va | Tit.: 12 De daemone qui rapinam comedere voluit. Dives quidam sub typo elemosynae pauperibus convivium fecit ... — ... qui aderant mirabantur. (Vgl. V 38) | |
| 25vb | Tit.: 13 De daemone qui militem per spinas duxit sub specie sacerdotis. Plebanus cuiusdam villae parrochianis suis per omnia placere volens ... — ... reconciliatus est. (Vgl. V 40) | |
| (26ra) | Incipit sexta pars de virtute simplicitatis. 17 | |
| 26ra | Tit.: 1 De monacho simplici qui comedendo carnes [...] portavit. Dominus quidam ordinis Cisterciensis in terra cuiusdam nobilis viri atque potentis sita fuit ... — ... in posterum habuerunt. (Vgl. VI 2) | |
| 26va | Tit.: 2 De canonico qui bernas praecidens in uno latere dedit pauperibus. Clericus quidam canonicus sancti Andreae in Colonia vir simplex et rectus ... — ... pauperibus eroganda. (Vgl. VI 5) | |
| 27ra | Tit.: 3 De clerico cuius servi bernas furabantur eo quod nesciret nummare. In ecclesia sancti Gereonis Coloniae quidam fuit hic tantae simplicitatis fuit ... — ... in curia perdidisse. (Vgl. VI 7) | |
| 27ra | Tit.: 4 De eo qui subsellio duos fures invasit et eiecit. Quidam homo sanctus et iustus caecus a nativitate cum quodam tempore ... — ... labore est deposita. (Vgl. VI 10) | |
| 27va | Tit.: 5 De monacho cui abbatiam amisit eo qui acum non haberet. Tempore Friderici imperatoris avi Friderici iunioris quidam ex imperialibus abbatiis vacavit ... — ... in abbatem promovit. (Vgl. VI 15) | |
| 27vb | Tit.: 6 De monacho super quem diabolus acum ignitam et picem eo quod acum portare recusavit. Monachus quidam cum servi consuetudinem monachorum acum sanus portare non curaret ... — ... acum moriturus. (Vgl. VI 17) | |
| 27vb | Tit.: 7 De abbate cui inclusa ostendit cum simoniace intrasse. Abbas quidam veniens ad quandam inclusam ... — ... petere non cessavit. (Vgl. VI 18) | |
| 28ra | Tit.: 8 De priore qui personam infamiae nominavit dolose. Prior quidam ordinis Cisterciensis defuncto abbate suo ad abbatiam aspirans ... — ... in sua electione. (Vgl. VI 20) | |
| 28ra | Tit.: 9 De iuvene qui a matre pullum abscondit et serpentem accepit. Iuvenis quidam matrem suam simplicitatem verbis mellitis ... — ... compatiens sequebatur. (Vgl. VI 22) | |
| 28rb | Tit.: 10 De Parisiensi qui vineam eius concupivit et pecunia mortuum cumulavit. Habebat Philippus rex Francorum in civitate Parisiensi praepositum qui cuiusdam concivis sui vineam concupiscens ... — ... sepeliri praecepit. (Vgl. VI 23) | |
| 28vb | Tit.: 11 De fure qui liberatorem suum ad idem patibulum promovit. Servus cuiusdam canonici Coloniensis ad colligendam cuiusdam ecclesiae ... — ... innoxium liberantes. (Vgl. VI 24) | |
| 29ra | Tit.: 12 De falso fratre qui peregrino equum dicere (!) suum esse sibi furtim ablatum. Peregrini quidam de Alemania ad limina sancti Iacobi tendebant ... — ... patibulo appensus est. (Vgl. VI 25) | |
| 29rb | Tit.: 13 De palatino de Witlichbach qui divinitus iussus est suspendere scultetum. Berchtoldus palatinus de Witilisbath iudex erat strenuissimus ita etiam ut quotiens exivit ... — ... poenam esse de eo. (Vgl. VI 26) | |
| 29va | Tit.: 14 De converso qui voluit congruere matri Christi de Christo. Quidam monachus simplex satis graviter temptabatur ... — ... ad aedificationem recitavit. (Vgl. VI 30) | |
| 29va | Tit.: 15 De Martabello qui pro thuribulo decollatus fuit. In Ferraria civitate Lombardiae homo quidam mirae simplicitatis ... — ... ad laudem nominis Iesu Christi. (Vgl. VI 33) | |
| 30ra | Tit.: 16 De cive et uxore sua volentibus converti et occisi fuerunt. Civis quidam Lavoniensis cum uxore sua rebus ordinatis ... — ... miraculis declaratur. (Vgl. VI 34) | |
| 30rb | Tit.: 17 De concubina sacerdotis qui (!) se ipsam pro satisfactione concremavit. Sacerdos quidam die dominico multis praesentibus sermonem habuit de peccatis et penis gehennae ... — ... tumultum illustravit. | |
| (30va) | Incipit VII pars de beata virgine. 22 | |
| 30va | Tit.: 18 De pugile qui pugilem percutiens ei Caristiam disperdidit. Quodam tempore cum maximus esset impetus ventorum et horrenda audirentur ... — ... ab obsesso. (Vgl. VII 2 und 3) | |
| 30vb | Tit.: 1 De converso qui vidit beatam virginem in matre cum puero circumiit. Conversus quidam grisei ordinis devotus et religiosus nocte quadam ... — ... consolationis impendens. | |
| 31ra | Tit.: 2 De monacho quem diabolus nudum in specie mulieris equitavit. Quidam monachus cum nocte quadam ob necessitatem naturae solis ... — ... sic recepit. (Vgl. VII 16) | |
| 31ra | Tit.: 3 De virgine quae interfuit festo purificationis in caelo. In regno Franciae virgo quaedam fuit nobilis et religiosa sed paralytica ... — ... Deus scit. (Vgl. VII 20) | |
| 31rb | Tit.: 4 Quod eandem virginem cristalline gestantem puerum in utero. Cum praedicta virgo quodam tempore aput se cogitaret de abysso aeterne praedestinationis ... — ... colloquio liberavit. (Vgl. VII 20, Forts.) | |
| 31va | Tit.: 5 Quod eadem virgo vidit Christum sedentem super corporale. Cum eadem virgo die quadam corporale lavaret ... — ... involvi consuevit. (Vgl. VII 20, Forts.) | |
| 31vb | Tit.: 6 De hoc quod dicitur O clemens o pia o dulcis Maria. In monte sanctae Walpurgis coenobio grisei ordinis quaedam virgo sanctimonialis ... — ... et fervorem devotionis. (Vgl. VII 21) | |
| 32ra | Tit.: 7 De clerico cui beata virgo restituit linguam abscisam propter ipsam. Eo tempore quo katholici contra Abienses (!) cruce signati erant duo honesti clerici ... — ... monachus est effectus. (Vgl. VII 23) | |
| 32rb | Tit.: 8 De converso qui diabolus per nihil potuit fugare. Cuidam converso grisei ordinis diabolus ita infestus fuit ut nunc per crucis signationem ... — ... hoc docuit. (Vgl. VII 25) | |
| 32rb | Tit.: 9 De inclusa quae petivit a diabolo ut ostenderet et beatam virginem. Inclusa quaedam diu a daemone sub specie angeli illudebatur ... — ... recipere potuisset. (Vgl. VII 26) | |
| 32va | Tit.: 10 De matrona quae per Ave Maria militem impotentius reddidit. Matrona quaedam instinctu diaboli adulterium admisit ... — ... ad eam facere praesumpsit. (Vgl. VII 27) | |
| 32va | Tit.: 11 De sacerdote qui propter antiphonam Salve regina a domino fuit liberatus. Quidam sacerdos antiphonam Salve regina ad omnes horas dicere consuevit ... — ... et dulcis Maria. (Vgl. VII 29) | |
| 32vb | Tit.: 12 De sequentia Ave praeclara et de clerico et de pane dulci. Aput monasterium sancti Crisanti quidam scolasticus fuit ... — ... et favum superaret. (Vgl. VII 31) | |
| 32vb | Tit.: 13 De milite temptato qui cum beata Maria contraxit. Miles quidam adolescens cum domino suo a quo ... — ... nuptias celebraturus intravit. (Vgl. VII 32) | |
| 33rb | Tit.: 14 De sanctimoniali quae crucifixum in singulis ianuis invenit. Quaedam sanctimonialis virgo a quodam clerico verbis luxuriosis stimulata ... — ... per ordinem narravit. (Vgl. VII 33) | |
| 33rb | Tit.: 15 De milite quem beata virgo in torneamento honoravit propter missam. Miles quidam Walterus nomine de Birberg villa oriundus cum esset militiae saeculari ... — ... honoravit. (Vgl. VII 38) | |
| 33va | Tit.: 16 De converso qui sibi lectionem missae formavit. Quidam conversus die quadam a priore suo requisitus ... — ... finis est prandii. (Vgl. VII 38) | |
| 33vb | Tit.: 17 De vindicta Dei in lusoribus et de iniuria matris suae. Legitur in libro miraculorum Claravallis de duobus lusoribus ... — ... miserabiliter exspiravit. (Vgl. VII 43) | |
| 33vb | Tit.: 18 De matrona quae beatae Mariae virgini filium suum abstulit propter filiam suam raptam a lupo. Matrona quaedam beatae virgini devota in honore eius quandam imaginem eiusdem ... — ... tibi restituo. (Vgl. VII 45) | |
| 34ra | Tit.: 19 De physico cui beata Maria dare noluit de electuario suo. Fuit in ordine Cisterciensi physicus quidam qui occasione medicinae provincias discurrens ... — ... stercora reputaret. (Vgl. VII 47) | |
| 34rb | Tit.: 20 De milite qui propter unum verbum salvatus fuit. Miles quidam nobilis peccator magnus tempore quodam ab inimicis suis est captus ... — ... salvatus est. (Vgl. VII 57) | |
| 34va | Tit.: 21 De latrone qui propter ieiunium gratiam invenit. In vicina civitatis Tridentine latro famosissimus versabatur ... — ... in designato loco ecclesiae sepelivit. (Vgl. VII 58) | |
| (35ra) | Incipit VIII. pars. De visionibus. 16 | |
| 35ra | Tit.: 1 De virgine quae Christum in aetate trium annorum videre desiderabat In Francia virgo quaedam Christum in aetate trium annorum quando iam per naturam loqui poterat ... — ... caelos penetravit. (Vgl. VIII 8) | |
| 35rb | Tit.: 2 De monacho qui vidit diabolum piscem comedere quem ipse contempsit ab abbate suo. Fuit quidam monachus vitae strenuus qui ieiuniis et orationibus ... — ... et corporaliter satisfecit. (Vgl. VIII 11) | |
| 35rb | Tit.: 3 De converso qui vidit Christum crucifixum et XV secum crucifixos. Conversus quidam nocte quadam dictis matutinis ante lucem sub divo stans ... — ... vitam suam conformantes. (Vgl. VIII 18) | |
| 35va | Tit.: 4 De milite cui se imago crucifixi inclinavit qui occisori patris condonaverat. Miles quidam alterius militis patrem occiderat. Casu vero accidit ... — ... pro gratiarum actione. (Vgl. VIII 21) | |
| 35vb | Tit.: 5 De Damiatanis qui crucifixum per plateas traxerunt et de poena eorum. Cum in obsidione Damiate maxima pars Christianorum Sarracenis occurrisset ... — ... caderet expugnatione. (Vgl. VIII 27) | |
| 35vb | Tit.: 6 Quod Deus factum pauperibus reputat factum. Quidam pauper impellente necessitate loqui ... — ... in suis membris pateretur. (Vgl. VIII 29) | |
| 36ra | Tit.: 7 De episcopo qui putredinem leprosi lingua sua abstersit. Eo tempore quo haeresis Albiensium coepit pullulare ... — ... futurus esset repromisit. (Vgl. VIII 32) | |
| 36rb | Tit.: 8 De episcopo qui leprosum communicati (!) vomitum sumpsit. In Salzburgensi ecclesia episcopus quidam leprosorum lares ... — ... modis consuevit. (Vgl. VIII 33) | |
| 36va | Tit.: 9 De virgine temptata est angelus dixit quod nemo sine temptatione esse potest. In Francia virginem quandam religiosam et inclusam Sathanas ... — ... spiritus est reversus. (Vgl. VIII 42) | |
| 36vb | Tit.: 10 De templariis qui propter prostrationem ad horas a Sarracenis liberati sunt. Sex milites de ordine Templariorum in vicinia Sarracenorum domum habuerunt ... — ... ipsosque custodiunt. (Vgl. VIII 47) | |
| 36vb | Tit.: 11 De monialibus contendentibus de Iohanne Baptista et Iohanne evangelista. Duae sanctimoniales sunt in Luterae monasterio dioecesi Treverensi ... — ... contendere non praesumerent. (Vgl. VIII 51) | |
| 37rb | Tit.: 12 De clerico quem sanctus Iohannes Baptista occidit quia sibi reverentia inclinando non exhibuit. Canonicus quidam in ecclesia Bynnensi qui frequenter cum sociis suis ... — ... morbo moreretur. (Vgl. VIII 52) | |
| 37rb | Tit.: 13 De matrona quae beatum Andream per sortem acceperat reiecit. Quaedam matrona secundum consuetudinem terrae accedens ad sacerdotem ... — ... Sic itaque disparuit. (Vgl. VIII 56) | |
| 37va | Tit.: 14 De milite peregrino quem diabolus ad propria reportavit. Miles quidam beatum Thomam tam ardenter diligebat ... — ... valedixit. (Vgl. VIII 59) | |
| 38ra | Tit.: 15 De converso qui illotis manibus aquam benedictam accipere renuit. Quidam conversus vir bonus et religiosus cum die quadam de privata veniens ... — ... mundare non potes. (Vgl. VIII 92) | |
| 38ra | Tit.: 16 De sanctimoniali cui cum deficeret pictantia conventus dilectioni accepit a domo. Cum in quadam domo sanctimonialium ordinis Cisterciensis quodam casu pictantium ... — ... posset deliciari. (Vgl. VIII 94) | |
| (38ra) | Incipit IX. pars. De eucharistia. 14 | |
| 38ra | Tit.: 1 De sacerdote qui dubitavit de sacramento altaris cui apparuit cruda caro in hostia. Sacerdos quidam dubitans de sacramento ecclesiae et Christi ... — ... carnem crudam vidisse. (Vgl. IX 5) | |
| 38rb | Tit.: 2 De sacerdote qui corpus domini habuit in ore et mulierem osculari voluit. Sacerdos quidam luxuriosus feminam procabatur ... — ... non intellexi. (Vgl. IX 6) | |
| 38rb | Tit.: 3 De sacerdote qui calicem super corporali effudit et sanguis apparuit. Sacerdos quidam in dioecesi Coloniensi quadam die missam celebrans ... — ... reformavit. (Vgl. IX 10) | |
| 38va | Tit.: 4 De infirmo cui ablutio manuum sacerdotis in sanguinem versa est. Sacerdos quidam infirmum visitavit ... — ... reliquias reservavit. (Vgl. IX 24) | |
| 38vb | Tit.: 5 De matrona cui panis in quo ablutionem receperat in sanguinem versa est. Quaedam nobilis femina sicut a quodam edocta fuerat ... — ... in causa maleficium. (Vgl. IX 25) | |
| 38vb | Tit.: 6 De femina quae repulsa a sacerdote a Christo communicata est. Quaedam religiosa femina in Brabancia nimis ardenter communicare desiderans ... — ... de cetero frustraretur. (Vgl. IX 35) | |
| 39ra | Tit.: 7 De milite qui nepotem occidit propter oppressionem mulieris. Erkenboldus de Burchberan vir nobilis et potens tantus erat amator iustitiae ... — ... miraculum ubique divulgavit. (Vgl. IX 38) | |
| 39va | Tit.: 8 De femina quae propter frequentem communionem corporali cibo caruit. Femina quaedam ex multa devotione solita erat saepe communicare ... — ... accedente. (Vgl. IX 47) | |
| 39vb | Tit.: 9 De pugnante qui communione corporis Christi superavit fortiorem. Ludewicus comes Losensis Comunciam habebat Beinkem ... — ... cum multa gloria repedavit. (Vgl. IX 48) | |
| 40ra | Tit.: 10 De milite qui propter reverentiam quam eucharistiae exhibuerat sine eucharistia mori non poterat. Miles quidam aput praedictum imperatorem a multis accusatus est ... — ... miraculum divulgantes. (Vgl. IX 49) | |
| 40va | Tit.: 11 De milite qui ad corpus Christi genua flectens maculam non contraxit in luto. Miles fuit in Francia devotionis ut quotienscumque corpus Christi elevari ... — ... dominum glorificabat. | |
| 40va | Tit.: 12 De converso proprietario qui corpus domini sumere non potuit. Conversus quidam grisei ordinis graviter infirmatus cum per abbatem ad emundationem conscientiae ... — ... sumere non posset. (Vgl. IX 64) | |
| 40vb | Tit.: 13 De hostia quae propter vermem de corporali resiliit. Cum iuxta Coloniam in villa quae Cella vocatur sacerdos parrochianus missam celebraret ... — ... indignis mysteriis. (Vgl. IX 65) | |
| 41ra | Tit.: 14 De moniali inpregnata tactu maculas sanguinis corporali fecerit. In domo quadam sanctimonialium cum custos coenobii eiusdem religiosa femina ... — ... corporali indigna. (Vgl. IX 66) | |
| (41ra) | Incipit decima pars. De miraculis. 18 | |
| 41ra | Tit.: 1 De peregrino qui officium diei paschae peraudivit Ierusalem et de angelo. In dioecesi Leodicensi villa quae dicitur Elsolo laicus quidam habitabat religiosus ... — ... magnificatus est dominus. (Vgl. X 2) | |
| 41rb | Tit.: 2 De monacho qui propter oblivionem temporalium miracula operabatur. Fuit quidam monachus ordinis Cisterciensis vitae a Deo venerabilis ... — ... de temporalibus non curare. (Vgl. X 6) | |
| 41va | Tit.: 3 De abbate qui daemonem eiecit per caritatem qua carnes comedebat cum infirmo. Abbas quidam ordinis Cisterciensis monacho quodam infirmo praecepit manducare carnes ... — ... incendium sufferre non potest. (Vgl. X 8) | |
| 41va | Tit.: 4 De milite quem daemon sequebatur ad torneamenta delinquens puellam. In Saxonia miles quidam iuvenis et pulcher in armis strenuus in militia nominatus ... — ... serviens et devotus. (Vgl. X 11) | |
| 42ra | Tit.: 5 De milite cuius vinea annuatim decem carratas unum dedit. Miles quidam in dandis decimis suis tantae erat iustitiae ... — ... quam in illo. (Vgl. X 13) | |
| 42rb | Tit.: 6 De pistrice cuius panis in fimum convertebaretur (!). Cum aput Coloniam quodam tempore tanta esset abundantia annonae ... — ... miraculum divulgavit. (Vgl. X 17) | |
| 42rb | Tit.: 7 De nobili qui in XLa carnes comedit et propter hoc eorundem appetitum amisit perpetuo. Quidam nobilis in XLa tamen habuit appetitum carnes comedendi ut non solum eis carere vellet ... — ... potuit illis uti. (Vgl. X 18) | |
| 42va | Tit.: 8 De crucifixo qui vulneratus a sagitta sanguinavit. Tempore discordiae inter Philippum et Ottonem imperatores in oratorium sancti Goaris confessoris ... — ... cruce signatus est. (Vgl. X 19) | |
| 42va | Tit.: 9 De crucifixo cui quidam tunicam eruere voluit cum lantea vulneravit. Cum eodem tempore Otto contra Philippum ascenderet cum exercitu in Wizenburg venisset ... — ... ubertim exivit. (Vgl. X 20) | |
| 42vb | Tit.: 10 De braxatrice quae vasa mensurae suae contra incendium posuit et domus sic evasit. In episcopatu Coloniensi oppido Inseburg (!) dicitur vidua quaedam cervisiam braxare et vendere solebat ... — ... non incendens. (Vgl. X 31) | |
| 42vb | Tit.: 11 De veste cruce signata quae ex incendio non arsa. In civitate Susace civis quidam generalis expeditionis tempore ... — ... est inventa. | |
| 43ra | Tit.: 12 De quodam qui temptatus a Karathere in lectum igneum se posuit. In provincia Franciae cuiusdam nobilis atque potentis familiam meretrix sequebatur ... — ... ad ordinem se transtulit Praedicatorum. (Vgl. X 34) | |
| 43rb | Tit.: 13 De piscatore quem candens ferrum non laesit et aqua frigida pellem abstraxit. In episcopatu Traiacensi piscator quidam cum femina quadam fuit fornicatus ... — ... dimisit in aqua. (Vgl. X 35) | |
| 43va | Tit.: 14 De incendiario quem ferrum frigidum combussit. Rusticus quidam contra alium habens inimicitias cuidam homini ... — ... poena damnatus. (Vgl. X 36) | |
| 43vb | Tit.: 15 De ruptura nubis in Saxonia et discretione suffocatorum. In Saxonia aput civitatem quae Islene vocatur quodam tempore rapta nubis cecidit ... — ... a bonis distinguebat. (Vgl. X 41) | |
| 43vb | Tit.: 16 De homine obruto in fossa quod uxor sua per annum orationibus suis sustentavit. In dioecesi Treverensi in villa quae Wanebach vocatur duo homines in argenti fodina laborabant ... — ... exposuit cunctis. (Vgl. X 52) | |
| 44ra | Tit.: 17 De carnifice subsannante sacros cineres et suffocatus est ab eis. In Confluentia carnifex quidam cum quodam tempore ... — ... mirantibus universis. (Vgl. X 53) | |
| 44rb | Schlussschrift: Explicit excepta (!) de Cesario. | |
| (44rb-74vb) | : Liber de miraculis sanctae Dei genetricis Mariae (Druck: B. Pez, Wien 1731, 303–456. – BHL Nr. 5357). |