Beschreibung ausdrucken  Permalink: https://manuscripta.at/?ID=39738 
London, British Library, Add. 18358
IACOBUS DE VORAGINE
Pergament   IV, 216, III* Bl.   250 × 160   Entstehungsort unbestimmt, 14. Jh.
Provenienz/Letztbesitzer: Fiecht-St. Georgenberg, Benediktinerstift
Literatur zur Handschrift (Anzahl: 3)

Lagen: 3(III) (Vorsatzbl., Papier 20. Jh.) + 11(IV) (Pergament) + II5(4) + 5.IV45(44) + (II–1)48(47) + I50(51) + IV58(57) + (V–1)67(66) + 2.V87(86) + (V–1)96(95) + 3.V126(125) + IV134(133) + V144(143) + 8.IV208(207) + (III+1)215(214) + I217(I*) + 2(III*) (Nachsatzbl., Papier 20. Jh.)
Pergament stellenweise löchrig, Flickspuren. Gegenbl. zu Bl. 47, 60, 89 herausgeschnitten (ohne Textverlust). Bl. 215 und 216 eingehängte Einzelblätter. Am Lagenanfang Kustoden in roten, ab Bl. 51 in schwarzen römischen Zahlen. Teilweise Lagenreklamanten. Bl. 1 bzw. 217 ursprünglich als Spiegel am VD bzw. HD (Spuren von Schließen und Beschlägen), jetzt losgelöst.
Schrift:
Schriftraum: 195/200 × 120    Zeilenzahl: 43/45   
Schriftart: Textualis
Von Tintenlinien gerahmt, auf Tintenlinierung. Textualis 14. Jh. von mehreren Händen: 1) Bl. 2ra–va; 2) Bl. 3va–4va; 3) Bl. 5v; 4) Bl. 6ra–44rb, Bl. 51ra–192vb (von unterschiedlicher Größe); 5) Bl. 44va–50ra; 6) Bl. 192ra-215vb; 7) Bl. 215vb-217r verschiedene Hände.
Ausstattung: Rubriziert   

Einband: St. Georgenberg (?)     15. Jh.     Gotisch     Streicheisenlinien   Blindstempel   Golddruck        
VD und HD: jeweils ein von dreifachen Streicheisenlinien gebildeter Rahmen, durch dreifache Streicheisenlinien dreifach unterteilt. Am VD in den Rautenfeldern jeweils vier Einzelstempel Blüte, in den vier Halbfeldern oben und unten Raute mit eingeschriebenem Kreuz. Am HD in allen Feldern Einzelstempel Blüte. Je fünf runde Beschläge. Bl. IIIr vom Einband abgelöstes Signaturschildchen (siehe bei Geschichte). Kanten abgeschrägt. Leder-Metall-Schließe (florales Motiv). Rücken: Vier Doppelbünde, in den beiden mittleren Feldern Titelschildchen (rotbraunes Leder) des British Museum mit Golddruck: im zweiten Feld Passionale Sanctorum, im dritten Feld Mus. Brit. Jure emptionis 18,358. Im obersten und untersten Feld Signaturschildchen des British Museum (siehe bei Geschichte). Spiegel Papierblätter 20. Jh., am VD mit Signaturen (siehe bei Geschichte). Restaurierung durch das British Museum 1968, vgl. Hinweis am Schuber 2 Oct 1968 (Stempel).


Bl. 5v Besitzvermek 15. Jh. Iste liber est sancti Georii in valle Eni. Bl. IIIr abgelöstes barockes St. Georgenberger Signaturschildchen (Pergament) H XI (in Rot). Bl. 2r und 216v Besitzvermerk St. Georgenberg 17. Jh. Montis Sancti Georgij 1652. Bl. 1r Fiechter Signatur 2. H. 18. Jh. IV, 153 und Datierung 13v14. Bl. 1r Kaufvermerk British Museum Purchased of Messrs. Asher 8 Oct. 1850. Signaturen des British Museum bzw. der British Library: am Rücken im obersten Feld 454, im untersten b (Papierschildchen), am Spiegel des VD 454B, gestrichen 171.B und 468.l. In der St. Georgenberger Bücherliste 15. Jh. „Sermo Iacobi de Voragine XIIII lb.”, im St. Georgenberger Katalog um 1650, S. 178, Nr. 84 „Legenda MS. [Nachtrag:] in 4” sowie im St. Georgenberg-Fiechter Handschriftenverzeichnis 1809, Bl. 2r, Nr. 51 „Passionale sanctorum continentur et alii tractatus de festivitatibus aliis, fol. membran., saec. 13“ entsprechend.
HS 01.26
"Graesse", "Kaeppeli ", "BHL ", "Graesse ", "", "Schneyer ", "Walther, Proverbia"
alle Initien
(1r) Signaturen, Kaufvermerk (siehe bei Geschichte).
(1v) Notizen.
   1
1v Item de sancta Barbara non habetur in hoc libro etc. [Von anderer Hand:] De cantu Ambrosiano et Gregoriano et aliorum doctorum numero CLII. In historia Langobardorum. Et in legenda s. Gregorii ultimo folio LVIII.
(2ra-2va) Inhaltsverzeichnis ohne Kapitelangabe.
(2vb) Notiz.
   1
2vb De sancta Agatha require in fine libri ubi Inc. dimissum est.
(3r) Federprobe.
   1
3r Tit.: Passionale sanctorum. Passionale sanctorum.
(3va-4va) Inhaltsverzeichnis mit Kapitelangabe.
(4vb-5rb) Leer.
(5v-214ra) Iacobus de Voragine Legenda aurea (Ed.: Graesse. – Kaeppeli Nr. 2154. Insgesamt 153 Legenden (mit Prolog) z. T. in mit Graesse nicht übereinstimmender Anordnung. Leichte Abweichungen nicht berücksichtigt. Gegenüber der vollständigen Sammlung von 182 Legenden bei Graesse fehlen Nr. 48, 52, 64–73, 82, 86, 89, 94, 96, 99, 104, 110, 117, 119, 123, 131, 137, 140, 145, 163, 166, 168,
172. Aus dem Appendix: Nr. 183 und 197. Legende Servatius ist interpoliert (in BHL nachweisbar). In der Beschreibung nicht anderweitig ausgewiesene Texte stammen aus der Legenda aurea (Nachweis mit Angabe der Nr. bei Graesse). Vereinzelt textkritische Hinweise von späterer Hand.)
.
   1
5v Tit.: (5v) Prolog (Graesse Prologus). – (6ra) Adventus dni (Graesse Nr. 1). – (8va) Nativitas dni (Nr. 6). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (10rb) Anastasia (Nr. 7). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (10vb) Circumcisio dni (Nr. 13). – (12va) Epiphania dni (Nr. 14). – (14rb) Conversio s. Pauli (Nr. 28). – (14vb) Iulianus (Nr. 30). – (16ra) Purificatio BMV (Nr. 37). – (18rb) Agatha. – Vermerk: De sancta Agatha require circa finem libri. Inc. mut.: ] Cum fideles cum aromatibus … (= Graesse S. 173, Z. 4; gesamte Legende Bl. 212va). – (18va) Cathedra s. Petri (Nr. 44). – (20ra) Matthias ap. (Nr. 45). – (21rb) Annuntiatio dni (Nr. 51 [50]). – (22vb) Patricus (Nr. 50 [49]). – (23vb) Passio dni (Nr. 53 [51]). – (27ra) Resurrectio dni (Nr. 54 [52]). – (29va) Georgius (Nr. 58 [56]). – (30vb) Marcus evangelista (Nr. 59 [57]). – (32ra) Marcellinus (Nr. 60 [58]). – (32rb) Vitalis (Nr. 61 [59]). – (32va) Virgo quaedam Antiochena (Nr. 62 [60]). – (33vb) Caecilia (Nr. 169 [164]). – (35rb) Clemens (Nr. 170 [165]). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (38rb) Antonius (Nr. 21). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (39va) Fabianus (Nr. 22). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (39va) Sebastianus (Nr. 23). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (40vb) Agnes (Nr. 24). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (41vb) Vincentius (Nr. 25). – (42vb) Iohannes Eleemosinarius (Nr. 27). Expl. mut.: ... habeo sexaginta annos [ Text bricht ab (Gegenüber Graesse fehlen Abschnitt 11 und 12). Hinweis: De hac legenda multum deficit. – (44va) Paulus ap. (Nr. 90 [85]). (50rb) leer bis auf Rahmung und Linierung. (50v) leer.
(51ra) Andreas (Nr. 2). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (53va) Nicolaus (Nr. 3). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (55va) Lucia (Nr. 4). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (56rb) Thomas ap. (Nr. 5). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (58rb) Stephanus (Nr. 8). – (59vb) Iohannes ap. (Nr. 9). – (61va) Innocentes (Nr. 10). – (62va) Thomas Cantuariensis (Nr. 11). – (63va) Silvester (Nr. 12). – (66va) Paulus eremita (Nr. 15). – (66vb) Remigius (Nr. 16). – (67va) Hilarius (Nr. 17). – (68ra) Macarius (Nr. 18). – (68va) Felix (Nr. 19). – (69ra) Marcellus (Nr. 20). – (69ra) Basilius (Nr. 26). – (70vb) Paula (Nr. 29). – (72rb) Septuagesima (Nr. 31). – (73ra) Sexagesima (Nr. 32). – (73rb) Quinquagesima (Nr. 33). – (73vb) quadragesima (Nr. 34). – (74rb) Ieiunium quattuor temporum (Nr. 35). – (74vb) Ignatius (Nr. 36). – (75vb) Blasius (Nr. 38). – (76vb) Vedastus (Nr. 40). Gegenüber Graesse ohne Prolog. – (76vb) Amandus (Nr. 41). – (77rb) Valentinus (Nr. 42). – (77va) Iuliana (Nr. 43). – (78ra) Gregorius (Nr. 46) – (82rb) Longinus (Nr. 47). – (82va) Benedictus (Nr. 49 [48]). – (84va) Rupertus (Nr. 197 [194]). – (85vb) Secundus (Nr. 55 [53]). – (86rb) Maria Aegyptiaca (Nr. 56 [54]). – (87ra) Ambrosius (Nr. 57 [55]). – (89vb) Petrus martyr (Nr. 63 [61]). – (94va) Gordianus (Nr. 74 [69]). – (94vb) Nereus et Achilleus (Nr. 75 [70]). – (95ra) Pancratius (Nr. 76 [71]).
(95vb) Servatius (BHL Nr. 7613). Expl.: ... per infinita seculorum secula Amen. (101vb) Urbanus (Nr. 77 [72]). – (102rb) Petronella (Nr. 78 [73]). – (102va) Petrus exorcista (Nr. 79 [74]). – (103ra) Primus et Felicianus (Nr. 80 [75]). – (103rb) Barnabas (Nr. 81 [76]). – (104vb) Quiricus et Iulita (Nr. 83 [78]). – (105rb) Marina (Nr. 84 [79]). – (105va) Gervasius et Prothasius (Nr. 85 [80]). – (106va) Decem milia martirum (Nr. 183 [178]). – (107ra) Iohannes et Paulus (Nr. 87 [82]). – (108rb) Leo papa (Nr. 88 [83]). – (108va) Septem fratres (Nr. 91 [86]). – (109ra) Theodora (Nr. 92 [87]). – (110rb) Margaretha (Nr. 93 [88]). – (111rb) Praxedis (Nr. 95 [91]). – (111rb) Apollinaris (Nr. 97 [92]). – (112rb) Christina (Nr. 98 [93]). – (113ra) Christophorus (Nr. 100 [95]). – (114vb) Septem dormientes (Nr. 101 [96]). – (116rb) Nazarius et Celsus (Nr. 102 [97]). – (117vb) Felix papa (Nr. 103 [98]). – (118ra) Martha (Nr. 105 [100]). – (119rb) Abdon et Sennen (Nr. 106 [101]). – (119va) Germanus (Nr. 107 [102]). – (121ra) Eusebius (Nr. 108 [103]). – (121vb) Maccabaei (Nr. 109 [104]). – (122ra) Stephanus papa (Nr. 111 [106]). – (122rb) Inventio s. Stephani protomartiris (112 [107]). – (123vb) Dominicus (Nr. 113 [108]). – (130vb) Sixtus papa (Nr. 114 [109]). – (131ra) Donatus (Nr. 115 [110]). – (132ra) Cyriacus et socii eius (Nr. 116 [111]). – (132va) Hippolytus (Nr. 118 [113]). – (133vb) Bernardus (Nr. 120 [115]). (133v, unterer Blattrand) Legendam sancti Eusebii require ante muencionem (!) sancti Stephani. – (138va) Timotheus (Nr. 121 [116]). – (138va) Symphorianus (Nr. 122 [117]). – (139ra) Augustinus (Nr. 124 [119]). – (146vb) Decollatio s. Iohannis Baptistae (Nr. 125 [120]). – (150rb) Felix et Adauctus (Nr. 126 [121]). – (150va) Aegidius (Nr. 130 [125]). – (151va) Savinianus et Savina (Nr. 127 [122]). – (152vb) Lupus (Nr. 128 [123]). – (153rb) Mamertinus (Nr. 129 [124]). – (154rb) Adrianus cum sociis suis (Nr. 134 [127]). – (156ra) Gorgonius et Dorotheus (Nr. 135 [128]). – (156rb) Prothus et Iacinctus (Nr. 136 [129]). – (157vb) Iohannes Chrysostomus (Nr. 138 [131]). – (162ra) Cornelius et Cyprianus (Nr. 132 [132]). – (162rb) Eufemia (Nr. 139 [133]). – (163va) Lampertus (Nr. 133 [134]). –(163vb) Mauritius et socii eius (Nr. 141 [136]). – (165vb) Iustina (Nr. 142 [137]). – (167va) Cosmas et Damianus (Nr. 143 [138]). – (169ra) Forseus (Nr. 144 [139]). – (169vb) Hieronymus (Nr. 146 [141]). – (171vb) Remigius (Nr. 147 [142]). – (172va) Leodegarius (Nr. 148 [143]). – (173ra) Franciscus (Nr. 149 [144]). – (177va) Pelagia (Nr. 150 [145]). – (178rb) Margarita (Nr. 151 [146]). – (178vb) Thais (Nr. 152 [147]). – (179va) Dionysius, Rusticus et Eleutherius (Nr. 153 [148]). – (181vb) Calixtus (Nr. 154 [149]). – (182ra) Leonardus (Nr. 155[150]). – (183va) Lucas (Nr. 156 [151]). – (185vb) Chrysanthus et Darias (Nr. 157 [152]). – (186rb) Undecim milia virginum (Nr. 158 [153]). – (187va) Quintinus (Nr. 160 [155]). – (187vb) Eustachius (Nr. 161 [156]). – (189vb) Quattuor coronati (Nr. 164 [159]). (189v, unterer Blattrand) Hinweis: Legenda sancti Leonhardi require superius ante legendam sancti Luce ewangeliste. – (190ra) Theodorus (Nr. 165 [160]). – (190rb) Briccius (Nr. 167 [162]). – (190va) Chrysogonus (Nr. 171 [166]). – (191ra) Saturnius, Perpetua, Felicitas et alii socii (Nr. 173 [168]). – (191va) Iacobus intercisus (Nr. 174 [169]). – (192va) Pastor (Nr. 175 [170]). – (193vb) Iohannes abbas (Nr. 176 [171]). – (194ra) Moyses (Nr. 177 [172]). – (194rb) Arsenius (Nr. 178 [163]). – (195rb) Agathon (Nr. 179 [174]). – (195va) Barlaam et Iosaphat (Nr. 180 [175]). – (200va) Pelagius (Nr. 181 [176]). – (208ra) Dedicatio ecclesiae (Nr. 182 [177]). – (212va) Agatha (Nr. 39). (214ra) Schlussschrift: Explicit novum passionale.
(214ra-215vb) Conradus HoltnickerSermones (Schneyer 1, 765–766).
   2
214ra Tit.: In annuntiatione BMV
(Schneyer 1, 766, Nr. 277)
214vb Tit.: In conversione s. Pauli
(Schneyer 1, 765, Nr. 266)
(215vb-216rb) Flores. u. a. aus Gregorius, Is., Prov., Eccli., Seneca, Bernardus, Augustinus.
   1
215vb Tit.: Auctoritates diversorum
Gregorius. Oculos quos culpa claudit poena aperit ... — ... eloquentia sine sapientia quasi gladius in manibus furiosi. Seneca.
(216v) Notulae.
   2
216v Tit.: Notula utilis
Bonus pastor tenetur videlicet facere animam pro ovibus ponere reddere [vgl. Ioh. 10,11] ... — ... et non interficere.
216v Tit.: Item notula utilis
Tria sunt in negotio consideranda. Quid liceat secundum aequitatem ... — ... secundum utilitatem.
(216v) Exzerpte aus Bernardus, Augustinus.
   1
216v Anima necesse (!) habes ut aliam domum tibi provideas ... — ... qui curet
(217r) Proverbia (Walther, Proverbia Nr. 26112, 39921a).
   1
217r Tit.: Versus morales
Quod vitare nequis constanti suscipe mente ... — ... Quattuor ex vento veniunt in ventre retento / Spasmus hydrops colita vertigo vel sinodoxa
(vgl. Regimen Sanitatis Salerni, c. IV: De flatu in ventre incluso)
(217r) Federproben.
(217v) Leer.