|
|
Permalink: https://manuscripta.at/?ID=39739 |
| Lagen: 31(III) (Vorsatzbl., Papier 20. Jh.) + 12(IV) (Fragment) + 13(V) + 10.V103(100) + 3.IV127(124) + 2.V147(144) + IV155(152) + (IV–1)162(159) + 1163(I*) + 2(III*) (Nachsatzbl., Papier 20. Jh.) | |
| Pergament löchrig und genäht, teilweise unregelmäßig beschnitten. Bl. 3 und 163 verstärkt durch Papierblatt 20. Jh. Zeitgenössische Foliierung in schwarzen römischen Zahlen, ab Bl. 21 in schwarzen arabischen Ziffern in der Mitte des oberen Blattrandes. Am Lagenende Kustoden in schwarzen römischen Zahlen, bei Lage 1 herausgeschnitten. Bl. 2 und 3 klebten ursprünglich übereinander als Spiegel am VD, Bl. 163 als Spiegel am HD (Klebespuren, Spuren der Beschläge, Schließen), jetzt losgelöst. | |
| Schrift: | |
| Schriftraum: 130/135 × 100 Zeilenzahl: 23-27 | |
| Schriftart: Textualis Von Bleistift- bzw. Tintenlinien gerahmt, auf Bleistift- bzw. Tintenlinierung. Zirkelstiche. Textualis 13. Jh. Schreiber: 1) Bl. 4ra–102v von sehr unterschiedlichem Duktus; 2) Bl. 102v–144vb, Z. 10; 3) Bl. 144vb, Z. 10–162vb. Bl. 3v und 163r (Inhaltsverzeichnis) Textualis cursiva 13. Jh. | |
| Ausstattung: Rubriziert Fleuronnéeinitiale(n) |
| Frg. | 2r-2v Pergament Italien, 13. Jh. |
| Pergament ca. 165 x 120. Ursprünglich als Spiegel am VD, jetzt losgelöst. 2r durch Klebespuren schwer leserlich. | |
| Schrift: | |
| (2r-2v) Schriftraum: 135 × 90 | |
| Schriftart: Textualis |
| Einband: St. Georgenberg (?) 15. Jh. Gotisch Golddruck |
| Braunes Rindsleder über dicken Holzdeckeln. Am VD und HD je fünf runde Beschläge. Bl. 1r vom Einband abgelöste Signatur- und Titelschildchen (siehe bei Geschichte). Obere Ecken durch British Museum mit hellerem Leder ausgebessert. Leder-Metall-Schließe. Kanten gerade. Rücken: zwei Doppelbünde. In den beiden mittleren Feldern Titelschildchen (braunes Leder) des British Museum mit Golddruck, im zweiten Feld Passionale sanctorum, im dritten Mus. Brit. Jure emptionis. 18,360. Plut. CXCIII.A. Spiegel Papierblätter 20. Jh., am VD mit Signaturen (siehe bei Geschichte). Bl. 2 bzw. 163 ursprünglich als Spiegel am VD bzw. HD, jetzt losgelöst. Restaurierung durch das British Museum 1982, vgl. Hinweis am Schuber B. L. 1982 (Stempel). |
| Bl. 1r vom Einband abgelöstes, zerstörtes St. Georgenberger Schildchen (?) (Papier) 15. Jh., darunter abgelöstes barockes St. Georgenberger Signaturschildchen (Pergament) H XX (in Rot) sowie verblasstes Titelschildchen (Papier) 15. Jh. und Inhaltsverzeichnis (Papier) 15. Jh. Item passionale sanctorum cum sua tabula in principio et in fine libri. Bl. 13v Datierung 13. Bl. 4r Fiechter Signatur 2. H. 18. Jh. I, 12. Bl. IIr Kaufvermerk British Museum Purchased of Messrs Asher, 8th Oct. 1850. Signaturen des British Museum bzw. der British Library: am Rücken im obersten Feld 193, im untersten A. 2 (Papierschildchen) sowie am Spiegel des VD 193.a (gestrichen g). In der St. Georgenberger Bücherliste 15. Jh. „Et Bartholomeum (!) parvus libellus”, im St. Georgenberger Katalog um 1650, S. 77, Nr. 49 „Antiqua Legenda in fol. m. (Nachtrag: M. S.)” oder S. 178, Nr. 85 „Item alia Antiqua Legenda. MS. (Nachtrag: in 4)” sowie im St. Georgenberg-Fiechter Handschriftenverzeichnis 1809, Bl. 2r, Nr. 55 „Bartholomaei Tridentini Passionale Sanctorum codex rarissimus, nobisque titulis plurimis optatissimus (!), 8, membran. saec. 13” entsprechend. Anton Roschmann bearbeitete im Jahre 1739 die Handschrift mit den Vitae Sanctorum des Bartholomaeus Tridentinus in der Fiechter Bibliothek, heute London, British Library, Add. 18.360. Von Roschmann vorgenommene Auszüge zu Tiroler Heiligen aus diesem Werk mit Analysen zu Schriftspecimina sowie Inhalt, heute TLMF, Dip. 1110 (Bl. 1r–8r), waren wohl als Quellensammlung für die „Acta Sanctorum“ gedacht (Bl. 8r–v: Versuch Roschmanns, die Handschrift aufgrund der Schrift und des Inhalts zu datieren). Anfang des 19. Jh. wurde der Schreiber der Bibliotheca Oenipontana, Johannes Nepomuk Stackl, veranlasst, eine Abschrift der Fiechter Handschrift anzufertigen und die Kürzungen ad faciliorem lectionem aufzulösen (Innsbruck, ULBT, Cod. 918, S. 501). Diese Kopie war wohl für die heutige ULBT gedacht, wo sie sich noch heute als Cod. 918 befindet. Möglicherweise wurde Cod. 918 abgeschrieben, bevor die im Zuge der Bayerischen Aufhebungen mit anderen Büchern nach Innsbruck abgegebenen Handschriften, u. a. London, British Library, Add. 18.360, wieder nach Fiecht retourniert und Mitte des 19. Jh. veräußert wurden. Zur Überlieferung des im 18. Jh. von Anton Roschmann und Josef Resch benutzten, im 19. Jh. als verschollen gegoltenen Codex vgl. v. a. A. Dondaine, L’“Epilogus in Gesta Sanctorum” de Barthélemy de Trente, in: Studia mediaevalia et mariologica. P. Carolco Balić OFM septuagesimum explenti annum dicata. Roma 1971, 333–360. Zur Beschäftigung Roschmanns mit London, British Library, Add. 18.360 vgl. A. Roschmann, Coniecturae pro asserendo episcopatu Sabionensi S. Cassiani martyris imolensis. Brixinae 1755, 7–10. |
alle Initien
| (2r-2v) | : Heroides XVIII (Leander Heroni) und XIX (Hero Leandro). 2 ![]() |
| 2r | Tit.: XVIII, 192–XIX, 2 ] pignora polliciti non tibi tarda dabo ... — ... ut possim missam rebus habere, veni [ |
| 2v | Tit.: XIX, 4–31 ] Da veniam fassae non patienter amo ... — ... Quid referam quotiens dem vestibus oscula quas tu [ |
| (3r) | Leer (Verstärkung von Bl. 3). |
| (3v) | Tabula huius libelli. Tabula (dreispaltig) mit Nennung der in der Hs. behandelten Heiligen und Angabe der Blattzahl in Rot. Ursprünglich als Spiegel am VD, über Bl. 2, aufgeklebt, jetzt losgelöst. |
| (4ra-158ra) | : Liber epilogorum in gesta sanctorum (Ed.: E. Paoli, Bartolomeo da Trento: Liber Epilogorum in Gesta Sanctorum [Edizione Nazionale dei Testi Mediolatini 2, Serie I, I]. Firenze 2001. – BHL Nr. 9033. Kaeppeli Nr. 471. Quétif–Échard I 110. Vgl. auch D. Gobbi, Bartolomeo da Trento. Domenicano e agiografo medievale. Passionale de sanctis, textus – index. Trento 1990). 132 ![]() |
| 4ra | Tit.: Incipit Bartholomaeus |
| 4ra | Prologus |
| 4rb | De adventu domini |
| 5ra | De sancto Andrea apostolo |
| 6ra | De sancto Crisante et Daria |
| 7va | De sancta Eulalia |
| 7vb | De sancta Barbara |
| 8ra | De sancto Nicolao confessore |
| 10va | De conceptione sanctae Mariae |
| 11rb | De sancta Lucia |
| 12ra | De sancto Thoma |
| 13va | De sancta Anastasia |
| 14ra | De nativitate domini |
| 15ra | De sancto Stephano |
| 15vb | De sancto Iohanne evangelista |
| 17vb | De Innocentibus |
| 19ra | De sancto Thoma Caturiensi (!) |
| 19rb | De sancto Silvestro |
| 20ra | De circumcisione domini |
| 20rb | De epiphania |
| 22ra | De duobus iuvenibus martyribus et de vita Pauli eremitae. |
| 22rb | De sancto Hilario |
| 22va | De sancto Mauro |
| 23ra | De sancto Antonio |
| 23vb | De sancto Sebastiano |
| 24va | De sancto Fabiano |
| 24vb | De sancta Agnete |
| 26ra | De sancto Vincentio |
| 26vb | De purificatione. |
| 27va | De sancto Blasio |
| 28ra | De sancta Agata |
| 28vb | De sancta Dorothea |
| 29rb | De tribus sanctis Valentinis |
| 29rb | De sancto Faustino et Iovita |
| 29vb | De sancta Iuliana |
| 30ra | De sancto Gregorio |
| 31ra | De sancto Patricio |
| 31va | De sancto Mathia |
| 32rb | De Maria |
| 32va | De sancto Benedicto |
| 33rb | De annunciacione domini |
| 33vb | De sancto Georio (!) martyre |
| 34ra | De sancto Marco evangelista |
| 34vb | De sancto Vitale |
| 35ra | De sancta Maxentia |
| 35rb | De sancto Philippo |
| 35vb | De sancto Iacobo apostolo |
| 36rb | De inventione sanctae crucis |
| 37ra | De sancto Pangratio |
| 37vb | De sancto Desiderio |
| 38ra | De translatione sancti Dominici |
| 38va | De sancto Wilhalmo |
| 39vb | De sanctis Sisinnio, Martyrio et Alexandro |
| 40vb | De sancto Antonio |
| 41ra | De sancto Vito |
| 41vb | De sancto Quarto (scil. Quirico) et Iulita |
| 42rb | De sanctis Marcelliano et Marco |
| 43ra | Gervasii et Protasii |
| 44ra | De sancto Iohanne Baptista |
| 44va | De sancto Vigilio episcopo |
| 46va | Iohannis et Pauli |
| 48ra | De sancto Petro apostolo |
| 50vb | De sancto Paulo |
| 52vb | De sancto Hermachora |
| 53rb | De sancta Margareta |
| 54ra | De sancto Alexio |
| 55va | De sancta Marina |
| 56ra | De sancta Maria Magdalena |
| 56vb | De sancto Apollinari |
| 58ra | De sancta Christina |
| 59rb | De sancto Iacobo |
| 60v | De sancto Christoforo |
| 61va | De sancta Anna |
| 62ra | Ad vincula sancti Petri apostoli |
| 62vb | De sancto Eusebio |
| 64ra | De sancto Dominico ordinis Fratrum Praedicatorum |
| 68vb | De sancto Xixto |
| 69va | De sancto Donato |
| 70va | De sancto Firmo |
| 71ra | De sancto Laurentio |
| 74rb | De sancto Hippolyto |
| 75va | Cassiani |
| 76ra | De assumptione sanctae Mariae virginis |
| 83va | De sancto Berhardo (!) |
| 85va | De octava sanctae Mariae |
| 87rb | De sancto Bartholomaeo |
| 88vb | De sancto Genesio |
| 89va | De sancto Augustino |
| 94ra | De decollacione sancti Iohannis Baptistae |
| 95rb | De sancta Sabina |
| 96ra | De sancto Egidio |
| 96vb | De nativitate sanctae Mariae |
| 100ra | De sancta Eugenia |
| 102rb | De exaltatione sanctae crucis |
| 103va | Cornelii |
| 103vb | Cypriani |
| 104ra | De octava nativitatis sanctae Mariae |
| 104vb | Estorgius (!). |
| 105ra | De sancto Eustachio |
| 107ra | De sancta Tecla |
| 107va | Mathaei |
| 109ra | De sancto Mauritio |
| 110rb | Iustine virginis |
| 110vb | Cosmas ret Damianus |
| 112ra | Michael |
| 112ra | Lucae evangelistae |
| 114va | De sancto Hieronymo |
| 115va | De sancto Remedio |
| 116ra | De s. Remigio |
| 117ra | Fracisci (!) |
| 118rb | De sancto Dionysio |
| 120rb | De sancto Gallo |
| 120vb | De sancta Martha |
| 123ra | XI milia virginum |
| 125ra | Simonis et Iudae |
| 127va | De omnibus sanctis |
| 129ra | In memoria animarum |
| 129vb | De sancto Leonharto |
| 130rb | Miraculum de sancta cruce (scil. De imagine salvatoris) |
| 130va | Quattuor coronatorum |
| 131ra | De sancto Theodoro |
| 131va | De sancto Martino episcopo |
| 134rb | De sancto Bricio |
| 135ra | De sancto Omnebono |
| 135rb | De sancta Elisabeth |
| 136rb | De dedicatione ecclesiae |
| 139va | De sancta Caecilia |
| 142va | Clementis |
| 144va | De sancta Katerina |
| 147vb | De sancto Iacobo circumciso |
| 149rb | Iosaphat |
| 158ra | Schlussschrift: Explicit liber qui dicitur Bartholomaeus. |
| (158rb-162vb) | : Sermo de adventu domini (Schneyer 2, 543, Nr. 129). 1 ![]() |
| 158rb | Hora est iam nos de somno surgere (Rom. 13,11). Hoc tempus dicitur tempus adventuum quia cantus ecclesiae de adventibus Christi sunt. Triplex autem est adventus Christi ... — ... et bona opera abundantius fiant. |
| (163ra-163rb) | Fortsetzung von 3v (Tabula), teilweise stark verblasst, ursprünglich als Spiegel am HD aufgeklebt. 1 ![]() |
| 163rb | Federprobe: In nomine Amen Amen. |
| (163v) | Leer (Verstärkung von Bl. 163). |