Beschreibung ausdrucken  Permalink: https://manuscripta.at/?ID=39739 
London, British Library, Add. 18360
BARTHOLOMAEUS TRIDENTINUS
Pergament   V, 159, III* Bl.   170 × 125   Italien, 13. Jh.
Provenienz/Letztbesitzer: Fiecht-St. Georgenberg, Benediktinerstift
Literatur zur Handschrift (Anzahl: 18)

Lagen: 31(III) (Vorsatzbl., Papier 20. Jh.) + 12(IV) (Fragment) + 13(V) + 10.V103(100) + 3.IV127(124) + 2.V147(144) + IV155(152) + (IV–1)162(159) + 1163(I*) + 2(III*) (Nachsatzbl., Papier 20. Jh.)
Pergament löchrig und genäht, teilweise unregelmäßig beschnitten. Bl. 3 und 163 verstärkt durch Papierblatt 20. Jh. Zeitgenössische Foliierung in schwarzen römischen Zahlen, ab Bl. 21 in schwarzen arabischen Ziffern in der Mitte des oberen Blattrandes. Am Lagenende Kustoden in schwarzen römischen Zahlen, bei Lage 1 herausgeschnitten. Bl. 2 und 3 klebten ursprünglich übereinander als Spiegel am VD, Bl. 163 als Spiegel am HD (Klebespuren, Spuren der Beschläge, Schließen), jetzt losgelöst.
Schrift:
Schriftraum: 130/135 × 100    Zeilenzahl: 23-27   
Schriftart: Textualis
Von Bleistift- bzw. Tintenlinien gerahmt, auf Bleistift- bzw. Tintenlinierung. Zirkelstiche. Textualis 13. Jh. Schreiber: 1) Bl. 4ra–102v von sehr unterschiedlichem Duktus; 2) Bl. 102v–144vb, Z. 10; 3) Bl. 144vb, Z. 10–162vb. Bl. 3v und 163r (Inhaltsverzeichnis) Textualis cursiva 13. Jh.
Ausstattung: Rubriziert   Fleuronnéeinitiale(n)   

Hs. enthält 1 Fragment
Frg.2r-2v   Pergament   Italien, 13. Jh.
Pergament ca. 165 x 120. Ursprünglich als Spiegel am VD, jetzt losgelöst. 2r durch Klebespuren schwer leserlich.
Schrift:
(2r-2v) Schriftraum: 135 × 90   
Schriftart: Textualis

Einband: St. Georgenberg (?)     15. Jh.     Gotisch     Golddruck        
Braunes Rindsleder über dicken Holzdeckeln. Am VD und HD je fünf runde Beschläge. Bl. 1r vom Einband abgelöste Signatur- und Titelschildchen (siehe bei Geschichte). Obere Ecken durch British Museum mit hellerem Leder ausgebessert. Leder-Metall-Schließe. Kanten gerade. Rücken: zwei Doppelbünde. In den beiden mittleren Feldern Titelschildchen (braunes Leder) des British Museum mit Golddruck, im zweiten Feld Passionale sanctorum, im dritten Mus. Brit. Jure emptionis. 18,360. Plut. CXCIII.A. Spiegel Papierblätter 20. Jh., am VD mit Signaturen (siehe bei Geschichte). Bl. 2 bzw. 163 ursprünglich als Spiegel am VD bzw. HD, jetzt losgelöst. Restaurierung durch das British Museum 1982, vgl. Hinweis am Schuber B. L. 1982 (Stempel).


Bl. 1r vom Einband abgelöstes, zerstörtes St. Georgenberger Schildchen (?) (Papier) 15. Jh., darunter abgelöstes barockes St. Georgenberger Signaturschildchen (Pergament) H XX (in Rot) sowie verblasstes Titelschildchen (Papier) 15. Jh. und Inhaltsverzeichnis (Papier) 15. Jh. Item passionale sanctorum cum sua tabula in principio et in fine libri. Bl. 13v Datierung 13. Bl. 4r Fiechter Signatur 2. H. 18. Jh. I, 12. Bl. IIr Kaufvermerk British Museum Purchased of Messrs Asher, 8th Oct. 1850. Signaturen des British Museum bzw. der British Library: am Rücken im obersten Feld 193, im untersten A. 2 (Papierschildchen) sowie am Spiegel des VD 193.a (gestrichen g). In der St. Georgenberger Bücherliste 15. Jh. „Et Bartholomeum (!) parvus libellus”, im St. Georgenberger Katalog um 1650, S. 77, Nr. 49 „Antiqua Legenda in fol. m. (Nachtrag: M. S.)” oder S. 178, Nr. 85 „Item alia Antiqua Legenda. MS. (Nachtrag: in 4)” sowie im St. Georgenberg-Fiechter Handschriftenverzeichnis 1809, Bl. 2r, Nr. 55 „Bartholomaei Tridentini Passionale Sanctorum codex rarissimus, nobisque titulis plurimis optatissimus (!), 8, membran. saec. 13” entsprechend.

Anton Roschmann bearbeitete im Jahre 1739 die Handschrift mit den Vitae Sanctorum des Bartholomaeus Tridentinus in der Fiechter Bibliothek, heute London, British Library, Add. 18.360. Von Roschmann vorgenommene Auszüge zu Tiroler Heiligen aus diesem Werk mit Analysen zu Schriftspecimina sowie Inhalt, heute TLMF, Dip. 1110 (Bl. 1r–8r), waren wohl als Quellensammlung für die „Acta Sanctorum“ gedacht (Bl. 8r–v: Versuch Roschmanns, die Handschrift aufgrund der Schrift und des Inhalts zu datieren). Anfang des 19. Jh. wurde der Schreiber der Bibliotheca Oenipontana, Johannes Nepomuk Stackl, veranlasst, eine Abschrift der Fiechter Handschrift anzufertigen und die Kürzungen ad faciliorem lectionem aufzulösen (Innsbruck, ULBT, Cod. 918, S. 501). Diese Kopie war wohl für die heutige ULBT gedacht, wo sie sich noch heute als Cod. 918 befindet. Möglicherweise wurde Cod. 918 abgeschrieben, bevor die im Zuge der Bayerischen Aufhebungen mit anderen Büchern nach Innsbruck abgegebenen Handschriften, u. a. London, British Library, Add. 18.360, wieder nach Fiecht retourniert und Mitte des 19. Jh. veräußert wurden. Zur Überlieferung des im 18. Jh. von Anton Roschmann und Josef Resch benutzten, im 19. Jh. als verschollen gegoltenen Codex vgl. v. a. A. Dondaine, L’“Epilogus in Gesta Sanctorum” de Barthélemy de Trente, in: Studia mediaevalia et mariologica. P. Carolco Balić OFM septuagesimum explenti annum dicata. Roma 1971, 333–360. Zur Beschäftigung Roschmanns mit London, British Library, Add. 18.360 vgl. A. Roschmann, Coniecturae pro asserendo episcopatu Sabionensi S. Cassiani martyris imolensis. Brixinae 1755, 7–10.
HS 12.25
"BHL", "Kaeppeli", "Schneyer "
alle Initien
(2r-2v) P. Ovidius Naso Heroides XVIII (Leander Heroni) und XIX
(Hero Leandro).
   2
2r Tit.: XVIII, 192–XIX, 2
] pignora polliciti non tibi tarda dabo ... — ... ut possim missam rebus habere, veni [
2v Tit.: XIX, 4–31
] Da veniam fassae non patienter amo ... — ... Quid referam quotiens dem vestibus oscula quas tu [
(3r) Leer (Verstärkung von Bl. 3).
(3v) Tabula huius libelli. Tabula (dreispaltig) mit Nennung der in der Hs. behandelten Heiligen und Angabe der Blattzahl in Rot. Ursprünglich als Spiegel am VD, über Bl. 2, aufgeklebt, jetzt losgelöst.
(4ra-158ra) Bartholomaeus a Sancto Concordio (=Bartholomaeus Tridentius) Liber epilogorum in gesta sanctorum (Ed.: E. Paoli, Bartolomeo da Trento: Liber Epilogorum in Gesta Sanctorum [Edizione Nazionale dei Testi Mediolatini 2, Serie I, I]. Firenze 2001. – BHL Nr. 9033. Kaeppeli Nr. 471. Quétif–Échard I 110. Vgl. auch D. Gobbi, Bartolomeo da Trento. Domenicano e agiografo medievale. Passionale de sanctis, textus – index. Trento 1990).
   132
4ra Tit.: Incipit Bartholomaeus
4ra Prologus
4rb De adventu domini
5ra De sancto Andrea apostolo
6ra De sancto Crisante et Daria
7va De sancta Eulalia
7vb De sancta Barbara
8ra De sancto Nicolao confessore
10va De conceptione sanctae Mariae
11rb De sancta Lucia
12ra De sancto Thoma
13va De sancta Anastasia
14ra De nativitate domini
15ra De sancto Stephano
15vb De sancto Iohanne evangelista
17vb De Innocentibus
19ra De sancto Thoma Caturiensi (!)
19rb De sancto Silvestro
20ra De circumcisione domini
20rb De epiphania
22ra De duobus iuvenibus martyribus et de vita Pauli eremitae.
22rb De sancto Hilario
22va De sancto Mauro
23ra De sancto Antonio
23vb De sancto Sebastiano
24va De sancto Fabiano
24vb De sancta Agnete
26ra De sancto Vincentio
26vb De purificatione.
27va De sancto Blasio
28ra De sancta Agata
28vb De sancta Dorothea
29rb De tribus sanctis Valentinis
29rb De sancto Faustino et Iovita
29vb De sancta Iuliana
30ra De sancto Gregorio
31ra De sancto Patricio
31va De sancto Mathia
32rb De Maria
32va De sancto Benedicto
33rb De annunciacione domini
33vb De sancto Georio (!) martyre
34ra De sancto Marco evangelista
34vb De sancto Vitale
35ra De sancta Maxentia
35rb De sancto Philippo
35vb De sancto Iacobo apostolo
36rb De inventione sanctae crucis
37ra De sancto Pangratio
37vb De sancto Desiderio
38ra De translatione sancti Dominici
38va De sancto Wilhalmo
39vb De sanctis Sisinnio, Martyrio et Alexandro
40vb De sancto Antonio
41ra De sancto Vito
41vb De sancto Quarto (scil. Quirico) et Iulita
42rb De sanctis Marcelliano et Marco
43ra Gervasii et Protasii
44ra De sancto Iohanne Baptista
44va De sancto Vigilio episcopo
46va Iohannis et Pauli
48ra De sancto Petro apostolo
50vb De sancto Paulo
52vb De sancto Hermachora
53rb De sancta Margareta
54ra De sancto Alexio
55va De sancta Marina
56ra De sancta Maria Magdalena
56vb De sancto Apollinari
58ra De sancta Christina
59rb De sancto Iacobo
60v De sancto Christoforo
61va De sancta Anna
62ra Ad vincula sancti Petri apostoli
62vb De sancto Eusebio
64ra De sancto Dominico ordinis Fratrum Praedicatorum
68vb De sancto Xixto
69va De sancto Donato
70va De sancto Firmo
71ra De sancto Laurentio
74rb De sancto Hippolyto
75va Cassiani
76ra De assumptione sanctae Mariae virginis
83va De sancto Berhardo (!)
85va De octava sanctae Mariae
87rb De sancto Bartholomaeo
88vb De sancto Genesio
89va De sancto Augustino
94ra De decollacione sancti Iohannis Baptistae
95rb De sancta Sabina
96ra De sancto Egidio
96vb De nativitate sanctae Mariae
100ra De sancta Eugenia
102rb De exaltatione sanctae crucis
103va Cornelii
103vb Cypriani
104ra De octava nativitatis sanctae Mariae
104vb Estorgius (!).
105ra De sancto Eustachio
107ra De sancta Tecla
107va Mathaei
109ra De sancto Mauritio
110rb Iustine virginis
110vb Cosmas ret Damianus
112ra Michael
112ra Lucae evangelistae
114va De sancto Hieronymo
115va De sancto Remedio
116ra De s. Remigio
117ra Fracisci (!)
118rb De sancto Dionysio
120rb De sancto Gallo
120vb De sancta Martha
123ra XI milia virginum
125ra Simonis et Iudae
127va De omnibus sanctis
129ra In memoria animarum
129vb De sancto Leonharto
130rb Miraculum de sancta cruce (scil. De imagine salvatoris)
130va Quattuor coronatorum
131ra De sancto Theodoro
131va De sancto Martino episcopo
134rb De sancto Bricio
135ra De sancto Omnebono
135rb De sancta Elisabeth
136rb De dedicatione ecclesiae
139va De sancta Caecilia
142va Clementis
144va De sancta Katerina
147vb De sancto Iacobo circumciso
149rb Iosaphat
158ra Schlussschrift: Explicit liber qui dicitur Bartholomaeus.
(158rb-162vb) Guilelmus Peraldus Sermo de adventu domini (Schneyer 2, 543, Nr. 129).
   1
158rb Hora est iam nos de somno surgere (Rom. 13,11). Hoc tempus dicitur tempus adventuum quia cantus ecclesiae de adventibus Christi sunt. Triplex autem est adventus Christi ... — ... et bona opera abundantius fiant.
(163ra-163rb) Fortsetzung von 3v (Tabula), teilweise stark verblasst, ursprünglich als Spiegel am HD aufgeklebt.
   1
163rb Federprobe: In nomine Amen Amen.
(163v) Leer (Verstärkung von Bl. 163).