Beschreibung ausdrucken Permalink: https://manuscripta.at/?ID=7539
Innsbruck, Universitäts- und Landesbibliothek Tirol (ULBT), Cod. 457
SERMONES. CANTIONARIUM. (lateinisch/deutsch)
Olim: II 2 D 1    Pergament   107 Bl.    240x170   Tirol (?) bzw. Neustift (?), 14. Jh. bzw. Wende 14./15. Jh.   
Provenienz/Letztbesitzer: Schnals, Kartause
Handschrift aus 2 Teilen zusammengesetzt: I  (1-71) 14. Jh.; II  (72-107) Wende 14./15. Jh.
Die folgenden Daten sind Auszüge aus dem gedruckten Katalog der Handschriften der Universitäts- und Landesbibliothek Tirol in Innsbruck. Diese Daten, insbesondere die Bibliographie, werden in manuscripta.at laufend korrigiert und ergänzt. Addenda und Corrigenda zum gedruckten Register finden Sie hier.

 Volldigitalisat
Wissenschaftliche Beschreibung: Kat. Innsbruck 5, 358-375, Abb. 6 (VD-Spiegel), 7 (72r) (online).

I1-71   Pergament   14. Jh.
Schrift: 3 verschiedene Schriften/Schreiber
Schrift 1Schriftraum: 190/195 x 130    Spaltenzahl: 2    Zeilenzahl: 40-51   
Schriftart: Textualis cursiva
Schrift 2Schriftart: Textualis
Schrift 3Schriftart: Notula
II72-107   Pergament   Wende 14./15. Jh.
Schrift:
Schriftraum: 143 x 193    Zeilenzahl: 8   
Schriftart: Bastarda – Gotische Choralnotation
Ausstattung: Illuminiert   Rubriziert   Fleuronnéeinitiale(n)   

Hs. enthält 1 Fragment
VDS, HDSVDS, HDS   Pergament   12. Jh.
Schrift:
Schriftart: Karolingische Minuskel
Ausstattung: Illuminiert   Rubriziert   Rankeninitiale(n)   

Einband: Neustift (?)     15. Jh.     Gotisch     Schmucklos        


Vorbesitzer 1: Neustift, Augustiner-Chorherrenstift , vor 1600 (?)
Vorbesitzer 2: Schnals, Kartause Allerengelberg , bis 1784, E 102

Corrigendum zum gedruckten Katalogband:
(102r) Nr. 47: „Bei ‚O filii ecclesiae / O liben Kint der cristenheit‘ handelt es sich nicht um einen Leich, sondern um ein ‚gleichstrophiges Lied‘, s. Kornrumpf, Verfasserlexikon2 11, 1061f.“ (Frdl. Mitt. Dr. G. Kornrumpf, München, vom 28.11.2008).

---------------   Addenda/Corrigenda bitte melden!    ---------------

"Kat. Innsbruck 5", "Schneyer"
alle Initien
(VDS-HDS) Psalterium, Fragmente. Ps. 51,3-7; 39,18; 40,2-11; 68,32-37; 69,2-6; 70,2-11.
(VDS) Federproben.
   1
VDS Qualiter Deum esse in et aliter et indifferenter in toto (?) loco non plus vel minus esse in ultimo angulo sicut in acie chori vel altaris. / Quaere evidentiam siche uberlich (?). / Das die gotliche Almehlikait under gestalt der sichtigen dinnge verporgenlich ist (?) verburcket das hail der selen, munditiam in baptismo.
(1ra-71vb) Sermones de sanctis, de tempore, de communi sanctorum et de occasionibus. Am Einband und auf Bl. 1r Haymo Halberstatensis zugeschrieben. Vorwiegend anonyme Sermonessammlung, u. a. Iacobus de Voragine, Peregrinus de Oppeln, Aldobrandinus de Cavalcantibus, Siboto, Iohannes Nider, Graeculus, Bertholdus de Ratisbona, Iohannes de Rupella, Conradus Holtnicker de Saxonia.
   61
1ra Vere dominus est in loco isto et ego nesciebam. Gen. 28 (16). Verbum est Iacob videntis scalam quae de terris ad caelos ascendebat per quam angeli descendebant et ascendebant
1vb Exspectatio iustorum laetitia spes autem impiorum peribit. Prov. X (28). In hiis verbis Salomon sapientissimus ostendit quam bonum sit
3va Sicut sol oriens mundo in altissimis Dei, sic mulieris bonae species in ornamentum domus. Sicut Eccli. XXVI (21). Tanta est dignitas virginis gloriosae ut in enarratione laudis eius et verba deficiant
4va Sicut sol oriens in altitudine Dei etc. Eccli. XXVI (21). Tanta est dignitas virginis gloriosae ut in una aliqua re non possit virtutis eius multiplicitas exprimi
5va Ave Maria gratia plena dominus tecum. Lucas (1,28). Verbum istud caelestis et nuntii quo annuntiavit excellentissimum
7ra Benedicta tu in mulieribus et benedictus fructus ventris tui. Lucas 1 (42). Excellentia virginis Mariae copiose in hac benedictione exprimitur
8va Rorate caeli desuper etc. usque ego dominus creavi eum. Is. XLV (8). Germinatio salvatoris fuit antiquitus praesignata mysteriis
9ra Stephanus plenus gratia et fortitudine etc. (Act. 6,8). In verbis istis nota tria in quibus commendatur s. Stephanus. Primo
9rb Veniat dilectus meus in hortum suum ut comedat fructum pomorum suorum. Can. 5 (1). Haec dulcis invitatio tum propter dilectum qui invitatur ibi veniat dilectus meus. Tum propter hortum ad quem vocatur
10ra Pueri mei mecum sunt in cubili. Luc. 11 (7). Circa pueros innocentes quorum sollemnia agitur tria ponit Christus cuius haec verba Unum quod sanctitas
10rb Stephanus plenus gratia et spiritu sancto et fide fortitudine etc. Act. 6 (8; 7,55). Beatus Lucas scribit s. Stephani passionem et passionis occasionem
11vb Omni tempore diligit qui amicus est et frater in angustiis comprobatur. Prov. (17,17). In verbis istis II notantur ex parte Christi amoris continuatio
12ra Vidi supra montem Sion agnum stantem etc. (Apoc. 14,1). In hac epistola de pueris quorum hodie est sollemnitas tria commendabilia ostenduntur
13rb Forti animo esto; in proximo est, ut a domino cureris. Tob. (5,10). Haec verba hodiernae conveniunt festivitati concordant enim cum verbis
14rb Tu, domine, qui corda nosti omnium, ostende nobis quem elegeris ex hiis duobus (Act. 1,24). In hiis verbis sancta ecclesia temporalem electionem beati Mathiae ad apostolatum
15vb Beatus vir qui inventus est sine macula (Eccli. 31,8). Nota triplex est macula. Prima est veniale peccatum quod privat hominem caelesti regno et separat a Deo et a caelesti regno
16ra Induite vos armaturam Dei, ut possitis stare adversus insidias diaboli. Eph. 6 (11). Militem strenuum debet contra hostes exire
17ra Placens Deo factus est dilectus et vivens inter peccatores translatus est (Sap. 4,10). In hiis verbis duo dicuntur de s. Marco. Primo eius laudabilis sanctitas
17va Stabunt iusti in magna constantia adversus eos, qui se angustiaverunt etc. Sap. (5,1). Nota quod ministri solent stare coram dominis suis
18rb Memento creatoris tui in diebus iuventutis tuae. Eccli. XI (recte: Eccl. 12,1). Studiosi pueri verba sapientium diligenter notant
19ra Simile est regnum caelorum homini negotiatori quaerenti bonas margaritas (Matth. 13,45). Iste homo negotiator Christus qui in hunc mundum venit ad negotiandum ut scilicet margaritas
19vb Venite et videte opera domini. Ps. (46,9). In hiis verbis duo facta. Primo nos a mundi vanitatibus evocat
21ra Et ecce mulier que erat in civitate peccatrix. Lu. 7 (37). Haec festivitas tanto melius est celebranda
22ra Rogabat Iesum quidam pharisaeus ut manducaret cum illo. Luc. 7 (36) In hoc evangelio tria notanda Mariae paenitentiam domini misericordiam Simonis negligentiam
22vb Occidit autem Iacobum fratrem Ioannis gladio. Act. 12 (2). Iste dicitur Iacobus maior ratione vocationis quia primo apostolus vocatus est
23ra Beatus Iacobus commendabilis fuit quo ad denominationem. Ipse non habuit nomen proprium scilicet Iacobus et IIII nomina
24ra Dispersit dedit pauperibus (Ps. 111,9). In verbis hiis commendatur beatus Laurentius a tribus a prudentia ibi dispersit
24rb Si quis mihi ministraverit honorificabit eum pater meus. Ioh. (12,26). Hic duo notantur sancti Laurentii meritum ibi Si quis mihi ministrat
24va Accedens qui quinque talenta acceperat. Mt. (25,20). Haec verba convenienter dicuntur de s. Udalrico qui
25va Exaltavi lignum humile etc. Eze. 17 (24). Hic notatur duplex modus exaltationis exaltavi in propria
26rb Exaltari oportet filium hominis. Ioh. III (14). Nota quod multae causae quasi exaltari oportuit filium hominis dominum Iesum in cruce
27rb Vidit Iesus hominem sedentem etc. Mt. 9 (9). Tria admiranda possunt considerari in hodierno evangelio circa conversionem beati Mathaei. Primum est
27va Mittite partes eis qui non praeparaverunt sibi. Hesdrae (2. Esdr. 8,10). Quando aliqui usque ad mortem infirmati vel flagellati vel in carcere cruciati sunt
28rb Memorare novissima tua et in aeternum non peccabis (Eccli. 7,40). Salomon, novissima sunt tria quae memorari debent
28va Ecce places regi et omnes. 1. Sam. 18 (22). In hiis verbis commendatur sanctus Martinus a duobus. Primo
28vb Scit omnis populus, qui habitat in terra, mulierem te esse virtutis (Ruth 3,11). Booz ait ad Rut. Verba haec dicit Christus ad sponsam sancta Elisabet commendando eam
29va Dicite filiae Sion Ecce rex tuus venit tibi. Matth. (21,5). Verba haec licet allegorice intelligantur de adventu Christi in carnem
32ra Omnium dominus dilexit eam. Sap. 8 (2). Dominus tantus scilicet omnium dilexit sanctam Luciam
32rb Mitte manum tuam (Ioh. 20,25). Duo notantur in praesenti verbo scilicet dignatio in Christo et fides in apostolo
35ra Angelorum esca nutrivisti populum tuum. Sap. 16 (20). Verba ista secundum litteralem intelligentiam dicta sunt de esca illa quam dominus pavit Iudaeos peregrinantes per desertum de Aegypto in terram promissionis
37ra Quia hodie recolimus Christi passionem debet eum iuvare
37rb In his verbis possunt V notari. Primo cur dominus per lignum mori voluit
39va Sunt quattuor genera hominum paenitentium, sed omnes
40vb Nota quod Deus non creavit creaturam
41ra Sancti per fidem vicerunt regna. Hebr. (11,33). Quoniam militia est vita hominis super terram ut ait Iob (7,1). Nec umquam coronatur quis
42ra Sancti per fidem etc. (Hebr. 11,33). Processus superior servetur. Secundo ergo sancti vicerunt regnum voluptatis in carne
43ra Fecit Salomon duos cherubim in oraculo de lignis olivarum. III° Reg. VI° (23). Sub metaphora rei artificialis describuntur praeconia apostolorum Petri et Pauli. Ad quod intelligendum nota historiam
44rb Exulta satis, filia Sion, iubila, filia Ierusalem. Ecce rex tuus venit tibi iustus et salvator et ipse pauper. Zach. IX (9). Diebus istis repraesentat mater ecclesia antiquorum primum desiderium
48vb Paraclitus spiritus sanctus quem mittit pater in nomine meo ille vos docebit omnia vobis. Ioh. 14 (26). Tria erant que discipulos Christi maxime affligebant scilicet Christi absentia sicut ipse dicit
51ra Sicut stomacho sub ministrante unumquodque membrorum suscipit
51va Fac tibi duas tubas argenteas ductiles quibus convocare possis multitudinem populi. Numeri X (2). Ductis filiis Israel de servitute Aegyptiaca per mare in desertum
53va Simile est regnum caelorum homini negotiatori quaerenti bonas margaritas. Inventa etc. (Matth. 13,45f.). In hoc evangelio quod de virginibus legitur ipsarum laus magnifice commendatur
54vb Sicut sol refulgens sic iste refulsit in templo Dei (Eccli. 50,7). Honora patrem tuum (Exod. 20,12), ait dominus, cuius causam sapiens reddit Deus
56va Sicut sol refulgens sic iste refulsit in templo Dei (Eccli. 50,7). Haec verba de Simone filio Adoniae secundum litteram dicta sint
61ra Angeli eorum semper vident faciem patris. Mt. 18 (10). Verba haec locutus est dominus ad discipulos et in eis II° notantur. Primum est humilitas angelorum hominibus
62va Vocabitur nomen eius Emanuel. Is. 7 (14). Christus habuit quattuor nomina propria
64vb Signum magnum apparuit in caelo mulier amicta sole et luna sub pedibus eius et in capite eius corona stellarum XII. Apoc. 12 (1). In hac auctoritate explicat nobis sanctus Iohannes magnum signum et commendat nobis maiestatem virginis Mariae
66ra Introduxit me rex in cellam vinariam ordinavit in me caritas. Can. 2 (4). Haec est vox iocunditatis et laetitiae quam spiritualis anima
68ra Transite ad me omnes qui concupiscitis me. Eccli. 24 (26). Anna prima parens Eva carissimi sua temeritate
69rb Imperasti fieri solis splendorem lunae lumen stellarum dispositionem et inperasti eis, ut deservirent futuro plasmato homini. III° (recte: 2) libro Esdrae capitulo XV (recte: 6,45). Quia bona fides, dilectissimi patres, congregavit nos in unum Christi amor ad laudandum
70rb En ista est dies quam exspectabamus (Lam. 2,16). Verba proposita, dilectissimi patres, de Threnis Ieremiae sumpta
(3va) Aldobrandinus de Cavalcantibus OP Sermo in nativ. BMV (Schneyer I 209, Nr. 805).
(3va) Bonaventura Sermo in nativ. BMV (Schneyer I 622, Nr. 434).
(3va) Nicolaus de Aquaevilla Sermo de nativ. BMV (Schneyer IV 201, Nr. 148).
(11rb) Iacobus de Voragine Sermo de s. Iohanne apostolo (Schneyer III 249, Nr. 334).
(12ra) Guilelmus de Hispania (?) Sermo de Innocentibus (vgl. Schneyer II 462, Nr. 21).
(12rb) Iacobus de Voragine Sermo de Innocentibus (Schneyer III 249, Nr. 335).
(12vb) Siboto Sermo in conversione s. Pauli (Schneyer V 412, Nr. 161).
(13vb) Aldobrandinus de Cavalcantibus OP Sermo in cathedra s. Petri (Schneyer I 171, Nr. 298).
(14ra) Aldobrandinus de Cavalcantibus OP Sermo de s. Matthia (Schneyer I 171, Nr. 299).
(15ra) Siboto Sermo in feria 4 post Quinquages, (Schneyer V 402, Nr. 33 ).
(17ra) Peregrinus de Oppeln Sermo de s. Marco (Schneyer IV 559, Nr. 132).
(18ra) Siboto Sermo de Philippo et Iacobo (Schneyer V 419, Nr. 237).
(19ra) Iohannes Nider OP Sermo de s. Margarita.
(23va) Siboto Sermo de s. Iacobo (Schneyer V 421, Nr. 264).
(25va) Graeculus Sermo de s. Bartholomaeo (Schneyer II 233, Nr. 347).
(29rb) Siboto Sermo de s. Caecilia (Schneyer V 424, Nr. 304).
(30rb) Aldobrandinus de Cavalcantibus OP Sermo de s. Clemente (Schneyer I 178, Nr. 403).
(30va) Iacobus de Voragine Sermo de s. Andrea (Schneyer III 246, Nr. 295).
(30vb) Aldobrandinus de Cavalcantibus OP Sermo de s. Matthia (Schneyer I 171, Nr. 300).
(31ra) Aldobrandinus de Cavalcantibus OP Sermo de s. Nicolao (Schneyer I 210, Nr. 810).
(31va) Graeculus Sermo de s. Nicolao (Schneyer II 233, Nr. 349).
(32vb) Iacobus de Voragine Sermo de s. Thoma apostolo (Schneyer III 247, Nr. 310).
(33rb) Aldobrandinus de Cavalcantibus OP Sermo de s. Augustino (Schneyer I 176, Nr. 368).
(33vb) Aldobrandinus de Cavalcantibus OP Sermo de s. Marco (Schneyer I 172, Nr. 310).
(34ra) Aldobrandinus de Cavalcantibus OP Sermo de pluribus virginibus (Schneyer I 211, Nr. 825).
(34va) Conradus Holtnicker OFM Sermo de pluribus virginibus (Schneyer I 775, Nr. 375).
(35va) Iacobus de Voragine Sermo feria 5 in caena dni (Schneyer III 253, Nr. 286).
(36va) Peregrinus de Oppeln Sermo feria 6 in parasc. (Schneyer IV 551, Nr. 43).
(38rb) Bertholdus Ratisbonensis OFM Sermo in assumptione BMV (Schneyer I 485, Nr. 172).
(46va) Iohannes de Rupella OFM Sermo in nativ. BMV (Schneyer III 714, Nr. 151).
(59va) Bertholdus Ratisbonensis OFM Sermo de s. Dionysio (Schneyer I 478, Nr. 69).
(63ra) Iacobus de Voragine Sermo in circumcis. dni (Schneyer III 249, Nr. 348 ).
(63rb) Iacobus de Voragine Sermo in circumcis. dni (Schneyer III 250, Nr. 349).
(63vb) Conradus Holtnicker OFM Sermo de s. Michaele et de s. angelis (Schneyer I 770, Nr. 339).
(64rb) Conradus Holtnicker OFM Sermo de s. Michaele et de s. angelis (Schneyer I 770, Nr. 341).
(72r-107v) Cantionarium. Gesänge für das Stundengebet, Ordinarium und Proprium Missae, u. a. für Weihnachten, Karwoche, Ostern, Marienfeste, Nikolaus, Dorothea, Kirchweihe, Libera me-Tropen.
(102r) Finstermette. Deutsch, Mundart: südbairisch.