Beschreibung ausdrucken  Permalink: https://manuscripta.at/?ID=8236 
Salzburg, Universitätsbibliothek, M I 486
HOMILIARIUM
Olim: V.3.H.134    Pergament   252 Bl.   (230-232) × 168   Bayern (?), 4. Viertel 14. Jh.
Provenienz/Letztbesitzer: Salzburg, Erzbischöfliche Hofbibliothek
Literatur zur Handschrift (Anzahl: 2)

Pergament durchschnittlicher Qualität, einige Löcher und Risse, z.T. unregelmäßig beschnitten. Folgende Blätter wurden als Palimpseste wieder verwendet: 23, 30-39, 74-75, 182-185, 198-201, 206-219, 221-222, 225-226, 231-233; soweit lesbar, handelt es sich um dt. Urkundenabschriften; von 198-201 Dienstvertrag eines Philipp von Spanheim mit einem (Dom-)Kapitel. Rostschäden durch Buckel bei den letzten Bll. Lagen: V10 + (VI-1)21 + IV29 + 12.V149 + (IV-2)155 + 11.IV243 + (V-1)252; Reklamanten ab 49v. Alte Foliierung (rot) 1-82 und 178-202, zählt die beiden ersten Bll. nicht. Neue Blattzählung.
Schrift:
Schriftraum: Spaltenzahl: 1    Zeilenzahl: 29-31   
Schriftart: Textualis
Schriftraum einspaltig: (160-173) x (110-120), Schriftraum mit verdünnter Tinte gerahmt; 29-31 Zeilen auf Tintenlinierung, Punktorium. Textualis mit vielen kursiven Elementen aus dem letzten Viertel des 14. Jh. von 7 Händen: 1) 2v-10v, 13r-16r, 32v-154v. 2) 11r-13r, 17r-21r, 30v, 170v-171v. 3) 22r-30v, 172r-231r. 4) 31r-32r. 5) 156v-170r, Textualis formata. 6) 231v-235v. 7) 236r-251v.
Ausstattung: Rubriziert   
Rote Überschriften, Auszeichnungsstriche, 2-3zeilige (Perl-)Lombarden.

Einband: Gotisch     Schmucklos        
Einband restauriert
Spätgotischer schmuckloser Einband: Ursprünglich helles Schweinsleder (nachgedunkelt) über Holz. An VD und HD fehlen je 5 Buckel. Am VD fehlen 2 Metalldorne, Titel mit Tinte auf das Leder geschrieben, nur mehr bruchstückhaft erhalten ... usque ad festum pasche. Am HD 2 kleine Schließenbeschläge, Schließenbänder abgerissen. Stehkanten abgeschrägt. R mit 4 Doppelbünden, mit gelbgrauer Ölfarbe überstrichen, am Schwanz alte Signatur der erzbischöflichen Hofbibliothek D[...].13.B.A.S. Signakel. Je zwei Pergamentblätter (mit Textualis des 14. Jh.) wurden bei der Restaurierung aus dem VD bzw. HD entnommen und hinten eingelegt bzw. eingebunden, beschrieben am Ende der Handschrift.


1v Besitzervermerk Fuit M. C. Bladeck aus dem 15. Jh. Damit ist Mag. Conrad Bladeck gemeint, dem auch die Handschriften M I 38 und M II 102 gehörten. Ein Mag. Conrad Bladeck ist als Passauer Domherr genannt in Urkunden aus 1446 bzw. 1447 (vgl. Reichersberg, Stiftsarchiv Urkunden (1137-1857) 1447 I 29, in: monasterium.net, URL http://monasterium.net/mom/AT-StiAR/ReichersbergCanReg/1447_I_29/charter, accessed at 2018-01-09Z). - Der im Palimpsest erwähnte Philipp von Spanheim (+ 1279) war Erwählter zum Erzbischof von Salzburg und danach Patriarch von Aquileja. - Die Handschrift stammt aus der erzbischöflichen Hofbibliothek (vgl. Signatur auf dem R), der dazu gehörende zweite Teil befindet sich in M I 38. Im Mai 1945 wurden beide Handschriften mit mehreren anderen aus dem Bergwerk Hallein, wo sie zum Schutz vor Bombenangriffen ausgelagert waren, gestohlen; am 13.6.1983 kamen sie anonym aus den USA an die Universitätsbibliothek zurück.
Vorbesitzer: Salzburg, Erzbischöfliche Hofbibliothek
Beatrix Koll

---------------   Addenda/Corrigenda bitte melden!    ---------------

"Barré", "Grégoire", "PL"
alle Initien
(1r) unbeschrieben.
(1v) Besitzervermerk (15. Jh.) Fuit M. C. Bladeck, alte Signaturen III.2.H, C.24, 262(1).
(2r) unbeschrieben, nur alte Signatur V.3.H.134(1).
(2v-251v) HOMILIARIUM, pars hiemalis. (Den Grundstock für den ersten Teil (fol. 2r-154v) bildet das Homiliar des Ps.Haymo Halberstatensis (= h; die Zählung erfolgt nach H. Barré; B = Bayerisches Homiliar, AF = Alanus Farfensis; Zählung nach Barré. Zusätzlich Homilien aus dem Homiliar des Paulus Diaconus (= PD; Zählung nach R. Grégoire). Das Homiliar des Paulus Diaconus ist auch die Grundlage des zweiten Teiles (fol. 156v-251v).
   1
2v (2v-154v) Zumeist Wochentagspredigten, von Aschermittwoch bis Karfreitag. (2v-3r) Feria IV. in capite ieiunii. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 24. (3r-5r) Feria VI. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 26. (5r-5v) Sabbato. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 27. (5v-6r) Initium quadragesimae. PS.AUGUSTINUS - AF I 50b. (6r-7r) Initium quadragesimae. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 29. (7r-8r) Initium quadragesimae. Inc.: Dominus et salvator noster, dilectissimi, discipulis suis de resurreccione omnium seculorum et de secundo adventu maiestatis sue et de iudicio futuro annunciat ... Expl.: ... iusti autem in vitam eternam per dominum nostrum Ihesum Christum. (8r-10r) Feria III. post Invocavit. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 30. (10r-10v) B I 31. (11r-13r) Feria IV. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 31. (13r-17r) Feria V. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 32. (17r-21r) Feria VI. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 33. (21v) unbeschrieben. (22r-25r) Sabbato. LEO I. - PD I 86. (25r-30v) Dnca I. BEDA - PD I 87. (30v-32r) Dnca II. BEDA: Homilia 18 (PL 94, 96-101, Schluss abweichend). (32r-35r) Feria II. AUGUSTINUS: In ev. Iohannis tractatus (PL 35, 1676-1689, exc.) - h 36. (35r-35v) ? - h 37. (36r-37v) Feria III. - B I 40. (37v-39r) Feria IV. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 38. (39r-41v) Feria V. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 39. (41v-43v) B I 41. (43v-45r) Feria VI. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 40. (45r-49r) Sabbato. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 41. (49r-51r) Feria II. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 43. (51r-52v) Feria III. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 44. (52v-54v) Feria IV. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 45. (54v-55v) Feria V. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 46. (55v-60v) Feria VI. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 47. (60v-62r) Sabbato. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 48. (62r-65r) Feria II. post Laetare. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 50. (65r-68v) Feria III. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 51. (68v-71r) Feria IV. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 52. (71r-74v) Feria V. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 53. (74v-78v) Feria VI. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 54. (78v-81r) Sabbato. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 55. (81r-82v) Feria II. post Iudica. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 57. (82v-84r) Feria III. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 58. (84r-86v) Feria IV. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 69. (86v-87r) Feria V. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 70. (87r-87v) Feria VI. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 71. (87v-90v) Sabbato. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 62. (90v-103v) Dnca in palmis. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 64. (103v-110r) Feria II. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 65. (110r-124v) Feria III. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 66. (124v-140v) Feria IV. BEDA: In ev. s. Lucae, c. XXII-XXIII (PL 92, 592-622). (140v-142r) AUGUSTINUS: Enarrationes in psalmos 63, c. 2-6 (PL 36, 761-763). (142r-151v) Parasceve. PS.HAYMO HALBERSTATENSIS - h 68. (151v-152v) AUGUSTINUS: Enarrationes in psalmos 63, c. 15, exc. (PL 36, 767-768). (152v-154v) Coena dni in secundo nocturno/Feria VI. CASSIODORUS: Expositio in psalterium, ps. 63, exc. (PL 70, 439-443). (155r-156r) unbeschrieben. (156v-251v) Zumeist Sonntagspredigten für die Fastenzeit (Grundstock ist das Homiliar des Paulus Diaconus = PD). Üb.: Sermones et omelie dominicales per totam quadragesimam. (156v-158r) Quadragesima. LEO I. - PD I 74. (158r-160v) Quadragesima. MAXIMUS TAURINENSIS - PD I 75. (161r-162v) Quadragesima. MAXIMUS TAURINENSIS - PD I 81. (162v-165r) Quadragesima. GREGORIUS MAGNUS - PD I 76. (165r-167r) Quadragesima. LEO I. - PD I 77. (167r-168v) Quadragesima. LEO I. - PD I 78. (169r-171r) Quadragesima. LEO I. - PD I 79. (171r-173v) Quadragesima. PS.-MAXIMUS TAURINENSIS - PD I 80. (173v-175r) Quadragesima. PS.-MAXIMUS TAURINENSIS - PD I 82. (175r-177r) Quadragesima. PS.-MAXIMUS TAURINENSIS - PD I 83. (177r-178v) Quadragesima. PS.-MAXIMUS TAURINENSIS - PD I 84. (178v-180v) Dnca I. IOHANNES CHRYSOSTOMUS - PD I 85. (180v-183v) Dnca II. EPIPHANIUS LATINUS (?): Inc.: In illo tempore egressus inde Ihesus secessit ... (Matth. 15,21). Audivit vestra dileccio, fratres carissimi, in presenti sancti ewangelica (!) leccione de domini nostri mirabilibus enunciantem ... Expl.: ... bona operando adherere ut ipsius filii effici mereamur. Cui sit laus et graciarum accio per infinita seculorum. (183v-185v) Dnca II. BEDA: Homilia I, 19 (PL 94, 102-105). (185v-188r) Dnca II. IOHANNES CHRYSOSTOMUS - PD I 88. (188v-189v) Dnca II. IOHANNES CHRYSOSTOMUS - PD I 89. (189v-194r) Dnca III. BEDA - PD I 90. (194r-196r) Dnca III. IOHANNES CHRYSOSTOMUS - PD I 91. (196r-199v) Dnca III. BEDA - PD I 92. (200r-201v) Dnca in passione. IOHANNES CHRYSOSTOMUS - PD I 93. (201v-204v) Dnca in passione. GREGORIUS MAGNUS - PD I 94. (204v-207v) Dnca in passione. PS.MAXIMUS TAURINENSIS - PD I 95. (207v-209r) Dnca palmarum. MAXIMUS TAURINENSIS - PD I 96. (209r-213r) Dnca palmarum. BEDA - PD I 97. (213r-215r) Feria II. LEO I. - PD I 98. (215v-220r) ALCUINUS: Ep. 163 ad Carolum (PL 100, 422-428). (220r-223r) Feria II. BEDA - PD I 99. (223r-225r) Feria III. LEO I. - PD I 100. (225r-226v) Feria III. LEO I. - PD I 101. (226v-228v) Feria IV. LEO I. - PD I 102. (228v-230r) Feria IV. LEO I. - PD I 103. (230v-232v) Coena dni. LEO I. - PD I 104. (232v-235v) Coena dni. BEDA - PD I 105. (235v-238r) Parasceve. LEO I. - PD I 106. (238r-240r) Parasceve. LEO I. - PD I 107. (240r-242v) Sabbato. LEO I. - PD I 108. (242v-244v) Sabbato. LEO I. - PD I 109. (244v-246v) Sabbato. LEO I. - PD I 110. (246v-247v) Sabbato ad vesperum. HIERONYMUS - PD II 1. (247v-251v) Vigilia paschae. BEDA - PD II 2, unvollständig.
(252r) (252r) Hinweis auf den zweiten Band: require in alio volumine continuacionem istius ewangelii.
(253*) (Ir-Iv) Als oberes Bl. dem Vorderdeckel entnommen: FULGENTIUS ep.: Sermo in purificatione BMV (PL 65, 669D-670C), Fragm.
(IIr-IIv) Als unteres Bl. dem Vorderdeckel entnommen: BEDA VENERABILIS: In Lucae evangelium expositio II (PL 92, 401A-402B), Fragm.
(IIIr-IIIv) Als oberes Bl. dem Hinterdeckel entnommen: AUGUSTINUS (?): Sermo de resurrectione dni (PL 47, 1154B-1155A, Schluss abweichend), Fragm.
(IVr-IVv) Als unteres Bl. dem Hinterdeckel entnommen: BEDA VENERABILIS: In Lucae evangelium expositio II (PL 92, 565A-565B), Fragm. - HIERONYMUS: Commentariorum in ev. Matthaei libri 4 (PL 67C-68C), Fragm.